Sarkozy is al op campagne

Frankrijk maakt zich op voor een woelige politieke herfst. Met stakingen en een hoog oplopende ruzie binnen de UMP van president Sarkozy over het „veiligheidsbeleid”.

De campagne voor de presidentsverkiezingen van 2012, waarin Nicolas Sarkozy poogt een tweede termijn te bemachtigen, lijkt in Frankrijk al begonnen. „Sarkozy is nu al volop bezig met het terugwinnen van populistisch rechts, dat bij de laatste stembusgang massaal is thuisgebleven”, aldus politicoloog Pascal Perrineau van SciencesPo, de Parijse universiteit voor politieke studies, in een interview met de zakenkrant Les Echos.

Duidelijkste voorbeeld: de verharding van het veiligheidsbeleid, met de ontmanteling van illegale zigeunerkampen en het terugsturen van honderden Roma als meest opvallende daad. Het kwam Frankrijk op felle kritiek te staan van de Verenigde Naties en het Vaticaan en de Europese Commissie eist duidelijker garanties dat de uitzettingen volgens de EU-regels gebeuren, maar uit een peiling blijkt dat een meerderheid van de Fransen het beleid van de president steunt.

De geringe populariteit van Sarkozy baart het Elysée nog steeds zorgen. Toch is hij voor het eerst in maanden wat gestegen in sommige peilingen. Volgens een enquête van Le Figaro zou nu 30 procent voor hem stemmen, tegenover slechts 26 procent in juli. Maar het beeld is niet eenduidig. Afgelopen weekeinde kwam Le Parisien met een peiling waaruit bleek dat de populariteit van de president nog steeds afneemt.

Vandaag organiseert Frankrijk een ‘internationale top’ over het veiligheidsbeleid, waarvoor landen zijn uitgenodigd die vaak met Roma te maken hebben, zoals Canada en Italië. Maar Roemenië is niet uitgenodigd. Na veel aarzelen schuift ook België, als roulerend EU-voorzitter, aan tafel aan.

Afgelopen zaterdag ging links Frankrijk in meer dan honderd steden de straat op om te betogen tegen het harde veiligheidbeleid van de president en tegen het voorstel van minister van Binnenlandse Zaken Brice Hortefeux om het mogelijk te maken Fransen van buitenlandse origine de nationaliteit af te nemen bij vergrijpen tegen de politie of bij polygamie. Dat kan de president nog wel hebben. Net als de kritiek van minister van Buitenlandse Zaken Bernard Kouchner, die het niet eens is met het beleid van Sarkozy. De medeoprichter van Artsen zonder Grenzen werd toch al gezien als een uitgerangeerde ‘excuussocialist’ binnen het rechtse kabinet van François Fillon, en wordt in oktober of november hoogstwaarschijnlijk vervangen, tijdens de herschikking van het kabinet die Sarkozy heeft aangekondigd.

Zorgelijker voor Sarkozy is dat ook binnen zijn eigen partij UMP onenigheid is ontstaan over het veiligheidsbeleid. Premier Fillon deed volgens velen niet erg zijn best om het veiligheidsbeleid van Sarkozy te verdedigen, analisten zagen er een regelrechte afwijzing in. En de leider van de partij, secretaris-generaal Xavier Bertrand, en de voorzitter van de fractie in de Assemblée Nationale, Jean-François Copé, doen nauwelijks nog moeite hun aversie voor elkaar te verhullen, noteerde het rechtse dagblad Le Figaro. De drie zijn in een machtsstrijd verwikkeld die de regering kan verlammen. Als Sarkozy in 2012 de verkiezingen verliest, azen Bertrand, Copé én Fillon op dezelfde baan: die van rechts oppositieleider, met het oog op een goede uitgangspositie voor de presidentsverkiezingen van 2017.

Terwijl er de komende dagen en weken veel meer op het spel staat dan alleen maar het veiligheidsbeleid. De regering moet ook een omstreden hervorming van het pensioenstelsel zien door te drukken, in combinatie met een strakke begroting die het tekort van 8 procent op het bnp moet zien terug te dringen. Morgen discussieert het parlement over de verhoging van de pensioenleeftijd van 60 tot 62 jaar. Dezelfde dag leggen de machtige vakbonden het land lam om te protesteren tegen die hoogst impopulaire maatregel.

Bijkomend nadeel voor president Sarkozy en premier Fillon is dat de verhoging van de pensioenleeftijd moet worden verdedigd door minister voor Arbeid Eric Woerth. Diens positie wankelt door zijn rol bij vermeende illegale fondsenwerving door de UMP in de affaire-Bettencourt. Terwijl Sarkozy van de pensioenhervorming juist een van zijn speerpunten heeft gemaakt.

De oppositionele Parti Socialiste, met haar talloze stromingen doorgaans een grotere krabbenmand dan de UMP, heeft van de zomer gebruikt gemaakt om de gelederen wat te sluiten. Waar de UMP tijdens de jaarlijkse zomeruniversiteit nog crisisberaad hield achter gesloten deuren, schaarden de sociaal-democraten zich eensgezind achter partijleider Martine Aubry, de burgemeester van de Noord-Franse metropool Rijsel. Aubry wil in 2011 een plan voorstellen voor ‘een nieuw Frankrijk’.

Critici tekenen aan dat de eensgezindheid binnen de PS vooral gebaseerd is op ‘anti-sarkozysme’ en veel minder op eigen ideeën. De PS heeft voor 2011 primaries aangekondigd, voorverkiezingen voor een presidentskandidaat. Sommigen menen dat die de verdeeldheid binnen de partij weer kan aanwakkeren, tussen Aubry, haar rivale en voormalig presidentskandidate Ségolène Royal en Dominique Strauss-Kahn, de voorzitter van het IMF die uit de peiling van Le Figaro naar voren komt als de favoriete kandidaat van de Fransen om in 2012 president te worden.