Stilstaand beeld beweegt in de tijd

Traditioneel openen de meeste galeries het nieuwe seizoen óf met een jong talent waar ze veel (commerciële) verwachtingen van hebben, of met een erkend paradepaard uit eigen stal waarbij die verwachtingen nog hoger liggen. Dit jaar leggen veel Amsterdamse galeries de nadruk op dat laatste. Zo komt Upstream met Marc Bijl, Galerie Diana Stigter met Iris van Dongen, Paul Andriesse met Rob Johannesma en Antonietta Peeters en toont Annet Gelink een spannende, kwetsbare installatie van Carlos Amorales over de aardbeving die 1985 een deel van Mexico in puin legde.

Tegen die achtergrond is Martin van Zomerens keuze opvallend: hij opent zijn seizoen met de solo Density Drawings van Katja Mater. Mater (1979) is een jonge fotografe, nog niet erg bekend. Haar werk lijkt op het eerste gezicht op een mengeling van Kurt Schwitters, conceptuele schilderexperimenten uit de jaren zestig en achteloze kladtekeningen. Maar nog meer gaat het over fotografie. Over tijd. En misschien nog wel meer over goed kijken, voorbij het eerste, lekkere, aansprekende beeld. Dat getuigt van lef.

Maters werk heeft in ieder geval twee eigenschappen die opvallen: haar werk is niet eenvoudig uit te leggen en het heeft opvallend veel modernistische trekken. De modernistische schilders braken hun medium af tot de essentie (kleur, doek, verf). Mater doet iets soortgelijks met de fotografie. De Density Drawings begint ze met het betekenen van een stuk papier, vaak met een sobere abstracte vorm; daarvan maakt ze een (analoge) foto. Vervolgens tekent ze verder en maakt nog een foto, op hetzelfde negatief – en zo verder. In dat proces gebeurt er iets opmerkelijks: waar de tekening volledig ‘dichtloopt’ zie je op de foto heel mooi de verschillende stadia van de tekening: hoe ‘ouder’ de laag, hoe meer kleur die op de foto krijgt. En verdomd, op het moment dat je dat beseft openen Maters schijnbaar abstracte bouwsels zich. Ineens wordt ieder afzonderlijk kleurvlak als een blok in een doos, en is het net of de tijd tussen de verschillende lagen tastbaar wordt. En dat is nog niet alles: Maters werk gaat evengoed over illusie, of over de manier waarop je stilstaande beelden een leven in de tijd kunt geven. Makkelijk is het inderdaad niet, maar Maters inventiviteit en eigenzinnigheid maken wel nieuwsgierig naar meer. Zie het als een investering in de toekomst.

Katja Mater: Density Drawings bij Martin van Zomeren, Prinsengracht 276, Amsterdam. Wo t/m za 13-18u. Inf. www.gmvz.com