Trichet opmerkelijk optimistisch

De Europese Centrale Bank liet de rente gisteren ongewijzigd, conform de verwachting. De toon van president Trichet was opmerkelijk positief.

De rente blijft laag en de groei gaat iets omhoog. Dat is kort samengevat de boodschap die president Jean-Claude Trichet gisteren had na afloop van de maandelijkse rentevergadering van de Europese Centrale Bank (ECB).

De toon die Trichet aansloeg leek in niets op de noodkreet die zijn Amerikaanse evenknie Ben Bernanke afgelopen weekend vanuit de bergen van Jackson Hole, Wyoming liet klinken. Bernankes boodschap was: centralebankiers kunnen de crisis niet alleen bezweren, we hebben hulp nodig van de politiek. De Fed is in elk geval bereid de geldpers weer aan te zetten als het herstel in de VS tegenvalt.

Trichet daarentegen lijkt met enig vertrouwen naar de Europese toekomst te kijken. Op het eerste gezicht is daar ook wel aanleiding voor. Het economisch herstel zet steviger door dan verwacht, hetgeen voor de ECB aanleiding was de groeiverwachtingen voor 2010 en 2011 naar boven bij te stellen. Voor 2010 komt de groei uit tussen de 1,4 en 1,8 procent (gemiddeld dus 1,6) en voor 2011 houdt de ECB rekening met 0,5 tot 2,3 procent (gemiddeld 1,4).

Toch heeft ook Trichet wel zorgen. Hij kraaide geen victorie gisteren en waarschuwde juist voor mogelijke tegenvallers vanuit de VS. Die zouden de sterk door export gedreven Europese groei weer kunnen aantasten, als de wereldhandel daardoor weer stilvalt bijvoorbeeld.

Ook de situatie op de markten en met name bij banken is nog niet dusdanig hersteld dat de ECB andere crisismaatregelen durft terug te draaien. Sterker nog, anders dan een paar maanden geleden werd verwacht, houdt de ECB de liquiditeitslijn naar het bankwezen volledig open. Banken kunnen onbeperkt liquiditeit krijgen met een looptijd tot drie maanden. Ook gaf hij geen enkele hint of en wanneer het in mei dit jaar ingestelde opkoopprogramma voor staatsobligaties uit probleemlanden in de eurozone gestaakt zou worden.

Ook de nu al zestien maanden op 1 procent staande rente blijft tot nader order onveranderd.

Maar alles bij elkaar straalde Trichet optimisme uit over de nabije toekomst. De vraag is of dat terecht is. Vooral de naar boven aangepaste Europese groeicijfers geven een vertekend beeld. Ze zijn voornamelijk te danken aan het sterke resultaat van de Duitse economie. Binnen de eurozone zijn echter grote verschillen waarneembaar. Duitsland mag met een groei in 2010 van 2,1 procent goed scoren, maar Spanje, Italië, Portugal en Ierland blijven met respectievelijk -0,5, 1,0, 0,2 en -0,5 procent ver achter. En zorgenkind Griekenland verwacht dit jaar maar liefst 4,0 procent te krimpen.

Zo bezien is Trichets optimisme wat bevreemdend. Vooral ook als de situatie aan de andere kant van de Atlantische oceaan in het Europese beeld betrokken wordt. Daar dreigt de Fed in een nieuwe ronde van monetaire geldverruiming (‘kwantitatieve versoepeling’, geld bijdrukken) gezogen te worden, waarvan tegelijkertijd betwijfeld mag worden hoe effectief die nog is als de economie de facto stil staat. Daarbij verliest de Fed bij iedere stap meer van zijn geloofwaardigheid, omdat dergelijk onconventioneel monetair beleid met name bij politici tot vragen leidt. Diezelfde politiek heeft echter de wil noch de middelen om zelf nog iets te doen aan het economisch herstel. En dus moet de Fed wel.

Ook de ECB is door zo’n periode gegaan, schreef de Amerikaanse econoom Barry Eichengreen gisteren op eurointelligence.com, een veelgelezen blog.

Zeer tegen de zin van Trichet in werd in mei besloten om staatsobligaties van probleemlanden op te gaan kopen. Het is tot nu toe opmerkelijk rustig aan het Europese opkoopfront, constateert Eichengreen. Het opkoopprogramma ligt alweer enige weken nagenoeg stil. Na een aanvankelijke vliegende start, staat de teller sinds half juli op ongeveer 60 miljard euro. Nieuwe aankopen beperken zich vaak tot enkele tientallen miljoenen euro’s.

Net als in de VS is de bereidheid bij Europese regering om nog iets aan stimulering van de economie te doen volledig afwezig. Iedereen is bezig zijn overheidsschuld te beperken door juist fors te bezuinigen.

Dat betekent op korte termijn twee dingen. Een: bij drastische bezuinigingen zal het prille economisch herstel in de eurolanden de kop worden ingedrukt.

En twee: alle ogen zullen dan op Trichet gericht worden. De vraag is of de lage rente en het verlengen van de liquiditeitssteun aan banken dan voldoende zullen zijn, of dat er weer fors meer aan staatsobligaties opgekocht moet worden.