Huiswerk maken met koptelefoon op

Waar winden stedelingen zich over op? In Deventer strijden bewoners tegen het plan voor een spoorviaduct door hun wijk. Ook de lokale bestuurders zijn verbaasd over het Rijk.

Drie maanden geleden hoorden de bewoners van de wijk Colmschaterenk in Deventer dat het kabinet een twaalfhonderd meter lang spoorviaduct dwars door hun wijk wil bouwen. Hoewel de plannen voor de fly over nog niet definitief zijn, wandelen ze al mismoedig door hun achtertuin, ervan overtuigd dat hier over een paar jaar goederentreinen zullen rijden.

Tenzij protesten succes hebben. De wijk hangt vol posters gericht tegen minister Eurlings (Verkeer, CDA). Volgende week reist een stoet bussen naar de Tweede Kamer, waar een hoorzitting wordt gehouden. Twee kinderen schreven een brief aan het parlement. Ze vrezen voor huiswerk maken met een koptelefoon op. „En als we ’s avonds moeten slapen komt er zestig tot tachtig keer een goederentrein langs. Hoe denkt u dat we dan nog in slaap komen?”

De spoorboog moet worden aangelegd om meer goederentreinen vanaf de Betuweroute naar het noorden te kunnen laten rijden. Goederentreinen zullen meer en vaker naar het oosten van Nederland worden geleid om vooral in de Randstad meer spoorcapaciteit vrij te maken voor personenvervoer. Op drukke trajecten wil het kabinet met veel meer personentreinen spoorboekloos rijden. Voor een deel van het goederenvervoer zijn nieuwe routes bedacht.

In het oosten van Nederland zullen veel meer goederentreinen over de bestaande IJssellijn en Twentelijn rijden. Daartoe is een nieuwe spoorboog bij Deventer noodzakelijk. Nu nog rijden goederentreinen het centrum van Deventer in en moeten daar keren om hun reis naar Duitsland te kunnen vervolgen. Dat kost tijd en geld.

De gemeente Deventer is naar eigen zeggen volkomen verrast. Ja, er zou nieuw stukje spoorlijn moeten komen om de IJssellijn met de Twentelijn te verbinden. Maar via zo’n korte spoorboog? Dwars door een woonwijk? Pal langs een provinciale weg die binnenkort wordt verbreed? Scherend langs een voor veel geld gereconstrueerd kruispunt met twee tunnels onder het spoor, dat nu opnieuw op de schop moet? Door een schaatsbaan die binnenkort zal worden overkapt?

Wethouder Marco Swart (VVD) vertelt dat er één keer ambtelijk overleg is geweest over de mogelijke aanleg van zo’n „megaviaduct”, dat het college een afwijzende brief naar de minister heeft gestuurd, en het kabinet onlangs zijn voornemen bekendmaakte. Swart: „Dat is niet de manier om besluiten te nemen. Net als de gemeenteraad pleiten wij voor een nieuwe, bredere afweging.” Ook de locatie is niet netjes gekozen. Wethouder Jos Pierey (PvdA): „Voor zo’n ingreep moet een milieueffectrapportage worden gemaakt. Maar door de spoorboog dicht tegen het bestaande spoor aan te leggen, hoeft dat niet. Dat heeft weinig met bestuurlijke hygiëne te maken.”

En dan te bedenken dat ook alle andere bewoners langs de IJssellijn en Twentelijn met veel meer goederentreinen te maken krijgen. Van Elst tot en met Oldenzaal. Voor de belangen van deze bewoners strijdt het Regionaal Overleg Noordelijke Aftakking. Deze vereniging werd ruim vijftien jaar geleden opgericht, toen politiek Den Haag nog een nieuwe noordelijke tak van de Betuweroute wilde bouwen, een plan dat later werd vervangen door het streven om meer goederentreinen over bestaand spoor te leiden.

Alternatieven zijn er volgens lokale bestuurders genoeg. De spoorboog zou onder Deventer door kunnen lopen. Je zou er een andere lijn, de Twentekanaallijn, voor kunnen opwaarderen. Maar nog beter zou zijn, zegt bestuurslid Arnoud Scheltema van de vereniging, om eens op te houden met de „achterhaalde” methode van vervoer over spoor. Scheltema: „Deze spoorlijnen zijn niet aangelegd om deze aantallen treinen met veelal gevaarlijke stoffen te vervoeren. Het is alsof je elke nacht vijftig goederentreinen over de Laan van Meerdervoort in Den Haag laat rijden.”

Ook de gemeente Rheden, langs de IJssellijn, maakt zich zorgen. Wethouder Ron König (D66) vertelt dat de vele spoorwegovergangen straks nog langer dicht zullen zijn. Daardoor zullen de aanrijtijden van de hulpdiensten onverantwoord lang worden. Om nog maar te zwijgen van de ellende die hulpdiensten te wachten staat bij een ramp met een ontploffende lpg-wagon. Misschien moet de noordelijke tak van de Betuweroute alsnog worden aangelegd. Of moeten alle treinen tot in Duitsland over de Betuweroute rijden om deze pas in Duitsland te laten afbuigen naar het noorden. Nog beter vinden de bewoners het om goederen over het water te vervoeren. Secretaris Thea Hiemstra van het Regionaal Overleg Noordelijke Aftakking: „Er is niet eens overlegd met de binnenvaart. Men denkt alleen in termen van spoor.”

Woordvoerders van spoorbeheerder ProRail en van minister Eurlings (Verkeer, CDA) laten weten dat definitieve besluiten nog zijn niet genomen, maar dat de nieuwe routes in overleg met regionale bestuurders zijn genomen. Veel Kamerleden wijzen intussen het plan voor een fly-over in Deventer af. „Maar dat betekent niet dat we rustig kunnen gaan slapen”, zegt Klaas van der Meulen, een getroffen bewoner. „We moeten nog even volhouden.”