Waarom zijn basisscholen woensdagmiddag vrij?

Marie-Hélène van Elten uit Den Haag besprak laatst het Nederlandse schoolsysteem met een Canadese vriend: „Ik vertelde hem over de vrije woensdagmidddag op Nederlandse basisscholen.” De vriend was verbaasd, in Canada was elke schooldag even lang. Voor Van Elten echter is de vrije woensdagmiddag zo vanzelfsprekend dat ze niet wist uit te leggen waarom dat zo is.

Die vrije woensdagmiddag zit inderdaad zo ongeveer in onze genen, zegt Ria Meijvogel. Zij is directeur van het kenniscentrum Instituut voor Ontwikkeling van Schoolkinderopvang en promoveerde jaren terug op dit onderwerp. Meijvogel vond tijdens haar onderzoek een verordening van de gemeente Enkhuizen waaruit blijkt dat we zeker sinds 1651 vrij zijn op woensdagmiddag. „Nederland was toen nog geen staat zoals we dat nu kennen, elke gemeente had zijn eigen wetgeving in de vorm van verordeningen.”

Enkhuizen was de eerste gemeente die opschreef dat kinderen woensdag- en zaterdagmiddag vrij mochten hebben. Meijvogel: „Zaterdag is inmiddels geen schooldag meer, maar toen werden die twee vrije middagen speelmiddagen genoemd, ze waren echt bedoeld als vrije tijd voor kinderen.” In tegenstelling, zegt ze, tot vakantiedagen waarop geen les werd gegeven zodat ouders weer over hulp op het land beschikten. Kinderen kregen rond belangrijke momenten die met de agrarische samenleving te maken hadden, vrij om te helpen, bijvoorbeeld bij de oogst.

Inmiddels is er veel onderzoek gedaan naar het didactische nut van die vrije middag als rustpunt midden in de week. Jurjen van den Bergh, woordvoerder van de Algemene Onderwijsbond (AOb), laat weten dat even vaak wel als niet aangetoond is dat zo’n rustpunt in de week nuttig is voor een leerling.

„Feit is”, zegt Van den Bergh, „dat die vrije middag inmiddels verankerd is in onze samenleving. Het is op die dag dat veel werknemers een halve dag werken en dat instellingen hun buitenschoolse activiteiten plannen.”

De AOb onderzoekt nu de voordelen van een continurooster (een werkweek bestaande uit even lange dagen van bijvoorbeeld acht tot twee) maar „we willen niet vernieuwen om het vernieuwen”, zegt Van den Bergh. Zolang ouders, leerlingen en personeel aangeven dat het prima is zoals het nu is, zal er geen verandering komen. Op dit moment heeft alleen de gemeente Hilversum aangegeven te willen experimenteren met een continurooster.

hanina ajarai