Protest Moskou neergeslagen

In Moskou was gisteren opnieuw een betoging voor eerbiediging van de grondwet. De politie greep hardhandig in en zeker 130 mensen werden gearresteerd. „Waar zijn de autoriteiten bang voor?”

The Solidarity opposition movement's leader, Boris Nemtsov, accused of an attempt to lead an unsanctioned march in the Russian capital during State Flag Day national holiday on Sunday, left, speaks to the media before a court hearing, in Moscow, Tuesday, Aug. 24, 2010. The court sent the case back to investigators Tuesday due to lack of evidence, Ekho Moskvy radio reported. (AP Photo/Ivan Sekretarev) AP

Europarlementariërs Heidi Hautala en Thijs Berman zijn geschokt. Ze hebben een afspraak met oppositiepoliticus Boris Nemtsov, die het Majakovskiplein oploopt waar zo een betoging begint voor respectering van artikel 31 van de grondwet, dat vrijheid van samenkomst garandeert. Maar nog voordat ze hem een hand hebben kunnen geven is hij al gearresteerd, omdat hij, omgeven door tientallen fotografen en cameramannen, de straat zou blokkeren en een brochure uitdeelt over de desastreuze gevolgen van tien jaar Poetin.

„Dit is absurd”, zegt Berman. „Waar zijn de autoriteiten bang voor? Er staan hier dertig demonstranten en duizend politieagenten. Pamfletten uitdelen en een demonstratie organiseren mag officieel in Rusland. Artikel 31 van de grondwet dient daarom te worden beschermd. Wij zijn hier om te laten zien dat we daar als Europees Parlement achter staan.”

Het is vijf over zes en de traditionele betoging op de 31ste van de maand is net begonnen. Net als vorige acties is ze verboden. Maar volgens de betogers is zo’n verbod strijdig met artikel 31. „Je hoeft alleen de autoriteiten te informeren over de plek waar je gaat demonstreren, zodat de politie maatregelen kan nemen om de veiligheid van de betogers en omstanders te garanderen”, zegt Ilja, een jurist.

Enkele honderden demonstranten staan onder de arcades van de Tsjajkovski Concertzaal. Ze roepen om vrijheid en het aftreden van premier Poetin. Die zei maandag in een interview in de krant Kommersant dat deelnemers aan een niet toegestane betoging een „mep met een stok op hun kop” moeten krijgen. En de betoging op het Majakovskiplein is verboden door de autoriteiten, zogenaamd omdat op het plein een parkeergarage wordt gebouwd, die pas voltooid is in 2012, na de presidentsverkiezingen.

„Hoe kan een land dat modernisatie en hervormingen zegt na te streven zich zo gedragen”, zegt Hautala, die voorzitter is van de mensenrechtencommissie van het Europees Parlement. „Ieder land dat over modernisatie praat moet een functionerend rechtssysteem hebben dat zijn burgers beschermt. De EU moet daarom een serieuze discussie gaan voeren als ze een nieuw verdrag met Rusland wil sluiten. En in die discussie moeten we het ook over mensenrechten hebben.”

Het plaatsvervangend hoofd van de Moskouse politie heeft enkele uren voor de betoging nog gezegd geen genade te kennen voor de Europarlementariërs. „Laat ze maar komen”, zei hij op een persconferentie. „Dan krijgen ze hetzelfde antwoord als de deelnemers aan niet toegestane betogingen.”

Betogers die spandoeken onthullen worden inmiddels door de politie hardhandig uit de menigte gesleurd en naar een politiewagen gebracht. Armen worden omgedraaid. Een enkeling wordt een bloedneus geslagen. „De EU wil dat Rusland een sterke democratie is”, zegt Berman. „Maar Rusland laat zich hier zien als een zwakke democratie. Als Poetin het over stokslagen heeft, dan gaat hij in tegen zijn rol als premier, die artikel 31 van de grondwet zou moeten eerbiedigen en geen piepkleine demonstratie op straat zou moeten verbieden.”

De betogers scanderen ‘weg met de politiestaat’. Opnieuw voeren de agenten een chaotische charge uit. De weerzin is vooral van de angstige gezichten van de jonge agenten met de platte pet te lezen.

„Dit politieoptreden is absoluut ontoelaatbaar”, zegt Hautala, die inmiddels op de stoep van een concertzaal staat, op enkele meters van de betogers. Fotografen omringen haar. Enkele demonstranten houden hun hand, waarop ze met viltstift 31 hebben getekend, achter haar hoofd.

De prominente activist Oleg Orlov van mensenrechtenorganisatie Memorial komt aanlopen. Ook hij heeft weinig goeds over voor Poetins ferme taal van maandag. „Het gezag laat zich zien van zijn meest autoritaire kant”, zegt hij.

Op dat moment zijn zo’n honderddertig betogers afgevoerd. In Sint-Petersburg, waar ook is gedemonstreerd, zijn negentig mensen opgepakt.