Na adempauze verder met PVV

Het voorstel van oud-premier en oud-informateur Lubbers om een kleine pauze in te lassen is reeds bewaarheid geworden, maar de vraag is of de oud-partijleider het op deze manier had bedoeld. Met de schorsing van de onderhandelingen op dinsdag heeft het CDA de ruimte gekregen om interne meningsverschillen op te lossen. De christen-democraten kunnen daar uitkomen. Fractievoorzitter Maxime Verhagen heeft wel vaker getoond complexe politieke conflicten op te kunnen lossen, al sneuvelen er in dit geval misschien enkele collega’s uit de fractie.

Zeker is dat de weg naar het onderhandelingsresultaat met de VVD en de PVV offers zal vergen die niet bijdragen aan de stabiliteit van het landsbestuur. Want zelfs als de christen-democraten de rijen weten te sluiten, is het de vraag hoe dat gebeurt. Kunnen drie Kamerleden met bezwaren blijven zitten en afspreken om bijvoorbeeld de PVV te gedogen? Als zij hun bedenkingen inslikken, zijn zij dan nog wel geloofwaardig? En als ze wel zouden vertrekken in het belang van de eenheid in de fractie, wat stelt die eenheid dan nog voor? Misschien heeft in dat scenario het CDA-congres wel een andere opinie dan de gezuiverde fractie van het CDA.

Mochten Verhagen en voorzitter Henk Bleker wel het ledencongres overtuigen, dan komt er toch een bijzonder minderheidskabinet. Er blijven dan wel grote risico’s. Het CDA houdt een kritische achterban. En bij de PVV kunnen Kamerleden, zoals Hero Brinkman, zich ook nog als dissident ontpoppen. Om dan met de kleinst mogelijke meerderheid van 76 zetels 18 miljard te willen bezuinigen wordt een tour de force. Maar dat een kabinetsformatie zwaar wordt of een ongekend conflict binnen het CDA teweegbrengt, betekent nog niet dat zo’n kabinet onmogelijk is. CDA en VVD kunnen het zo goed met elkaar vinden dat succes niet uitgesloten is.