Is de ramadan in Mekka lastiger dan in Groenland?

Moslims vasten elk jaar tijdens de ramadan vanaf de ochtendschemering tot zonsondergang. „Hoe doen ze dat in landen waar de zon de hele dag niet ondergaat”, vraagt Ellen van der Heide uit Oegstgeest. „En wordt het andersom dan niet erg makkelijk?”

In de Koran staat dat moslims elk jaar een aantal dagen moeten vasten, in de ramadanmaand. Die duurt, afhankelijk van jaar tot jaar, 29 of 30 dagen, iets minder dan een gewone maand. Van een tijdsregeling voor het vasten wordt in de Koran een algemene melding gemaakt. Vers 187 in de tweede soera – een hoofdstuk – schrijft voor dat moslims mogen eten van het vallen van de avond, „totdat bij dageraad de witte draad zich onderscheidt van de zwarte draad”. Je mag met andere woorden eten tot de dag zich onderscheidt van de nacht.

Omdat de ramadan de maanstanden volgt, valt de vastenperiode elk jaar elf dagen vroeger. Zo kan het gebeuren dat moslims vasten in de winter, als de dagen kort zijn. En soms vasten ze in de zomer, zoals nu het geval is, en dan zijn de dagen langer.

Salima M’Rini woont sinds een jaar met haar familie in Brussel, maar voordien verbleven ze in Canada. Als praktiserende moslims doen ze de ramadan. „In Canada waren de dagen in de winter soms erg kort, maar dat betekende niet dat we daarom minder lang vastten”, zegt ze. In plaats van het vasten te beginnen bij dageraad, volgde ze de uurregeling uit Mekka. Niet tegelijkertijd natuurlijk, door het tijdsverschil, maar „we begonnen en eindigden op hetzelfde uur als in Saoedi-Arabië”.

Dat is geen probleem, vertelt Arslan Karagul, universitair docent islamitische theologie aan Vrije Universiteit Amsterdam. „Als je beslist om te vasten, moet je gewoon je verstand gebruiken. De Koran geeft algemene richtlijnen. Vasten is een middel, niet het doel. Je moet het niet doen voor God, maar voor jezelf, als zuivering.”

Die zuivering gebeurt niet alleen lichamelijk – door afstand te nemen van eten, drinken en seksuele betrekkingen – maar ook geestelijk. Ramadan is dus ook een periode van bezinning. Karagul noemt het ook wel een training in goede gedragingen. „Het is de bedoeling dat je door te vasten meer zelfcontrole krijgt.” Nadenken en bezinnen vindt hij belangrijker dan tot op de minuut het vastenpatroon aan te houden.

Moslims die tijdens de ramadan op reis zijn, kunnen het vasten uitstellen naar een latere periode. In allerlaatste instantie, als iemand bijvoorbeeld chronisch ziek is, moet hij of zij geld – fidya – geven aan de armen, als compensatie voor het vasten.

Ewald Dupan