De deur waar we uren naar hebben gekeken

Het verloop van de besluitvorming in het CDA over de totstandkoming van een kabinet met de VVD en gedoogsteun van de PVV heeft wel iets van een klassieke western. Heel lang leek de eenzame revolverheld Maxime Verhagen zich de tegenstanders makkelijk van het lijf te kunnen houden, maar het werden er steeds meer en ze kwamen ook allengs van dichterbij.

Voor de geoefende kijker waren de zenuwen van bevriende sheriff en partijvoorzitter Henk Bleker vorige week al een veeg teken dat er iets goed fout zat. Gisteren was het High Noon, tijd voor een finale shoot-out met Ab Klink, nota bene een film lang Maximes naaste handlanger. Voor de toeschouwers was het wel jammer dat de ontknoping achter gesloten deuren plaatsvond, zelfs heel letterlijk.

Toen rond middernacht de fractievergadering werd geschorst, wilde Suzanne Bosman in RTL Nieuws nog één keer terugschakelen naar „de deur waar we uren naar hebben gekeken.” De aanblik daarvan bood ampele gelegenheid tot nadere beschouwing, bijvoorbeeld van de spreuk erboven, het devies van koningin Emma: Palma sub pondere crescit (De palmboom groeit tegen de verdrukking in). Ferry Mingelen werd er in Nova/Den Haag Vandaag een beetje lacherig van: het binnenbrengen van kroketten, de bestorming van hoofdrolspelers tijdens plaspauzes („Sorry, Klink moet gewoon naar de wc”) en zelfs het belagen van Verhagens versleten nekwervels door oprukkende microfoons.

De commentatoren neigden de hele avond naar de conclusie dat de formatie nu tot mislukken gedoemd was en dat in ieder geval het CDA grote schade zou oplopen. In de vooravond achtte Kees Boonman in EénVandaag de kans al groot dat de zaak zou „ploffen”, want de geruchten waren zo hardnekkig dat „de factor onwaarheid vrij klein is”.

Ook de politieke verslaggevers van de Volkskrant en Elsevier beredeneerden bij Knevel & Van den Brink dat de basis voor vruchtbare samenwerking met het CDA wel heel smal werd. Alleen Netwerk (EO) liet een diametraal tegengesteld geluid horen: „Hoogst onwaarschijnlijk dat de formatie stopt, als Klink afhaakt”, meende Annemarie van Driel op het Binnenhof, maar zij stond dan ook niet voor die ene deur. En Frits Wester (RTL Nieuws) wees er terecht op dat het te makkelijk is om het conflict terug te brengen tot een machtsstrijd tussen twee personen. De consequenties grijpen daarvoor te diep in, meer nog dan bij een kabinetscrisis.

De enige die gisteravond een PVV-kiezer voor de microfoon haalde was Paul de Leeuw in De MaDiWoDoVrijdagshow. Zij zou het jammer vinden als Wilders gepasseerd werd, maar wist niet wat gedoogsteun inhield.