De cynicus Poetin

Premier Vladimir Poetin van Rusland wond er maandag in een merkwaardig interview in de krant Kommersant geen doekjes om. Wie meedoet aan een betoging waarvoor de lokale autoriteiten geen toestemming hebben gegeven, wordt „met een knuppel op zijn harses” geslagen.

Nog geen dag later konden de Europarlementariërs Heidi Hautala (Groenen) en Thijs Berman (PvdA) ter plekke zien hoe dit taalgebruik, dat voor geletterde Russen ‘gevangenisjargon’ is, uitpakt. Bij minuscule demonstraties in Moskou en Sint-Petersburg werd zo goed als iedereen weggeslagen en gearresteerd. Onder hen oud-vicepremier Boris Nemtsov.

De demonstratie was de zoveelste in een rij op de 31ste van de maand. Die dag is door de machteloze oppositie gekozen als verwijzing naar artikel 31 van de grondwet, die vrijheid van vereniging, vergadering en demonstratie garandeert.

Europarlementariër Berman toonde zich geschokt. Hij speelde dat een beetje. Maar verbazingwekkend blijft het.

Deze bijna hysterische angst bij de machthebbers begint bovendien zorgwekkend te worden. De rationaliteit, ook in de repressie van dissidente geluiden, lijkt steeds meer zoek te raken. Het interview met Kommersant illustreerde dat.

Poetin liet zich interviewen achter het stuur van een Lada Sport, rijdend op een snelweg in het Verre Oosten. Daar wordt een soort Dubai gebouwd, een prestigeproject dat al voor oplevering een onbewoonde ruïne kan worden.

In het vraaggesprek doet de premier voorkomen dat hij niet wist dat er tegen de gedetineerde energiebaron Michail Chodorkovski een tweede strafzaak zou worden aangespannen voor één en hetzelfde delict.

Een cynische leugen, gelet op het politieke karakter van de straf die Chodorkovski uitzit, dat door steeds meer betrouwbare en serieuze getuigenissen in het tweede proces wordt bevestigd.

Hij zegt tot voor kort ook nooit te hebben gehoord van de oppositionele zanger/dichter Joeri Sjevtsjoek, die vorige week samen met U2 optrad in Moskou en net als Poetin uit Sint-Petersburg komt. Ongeloofwaardig in een land waar politici nog steeds geacht worden de graanoogst tot de korrel te kennen. Bovendien wordt Sjevtsjoek, die ook optreedt bij demonstraties tegen het bewind, door het Kremlin juist aangepakt, „Waar de politiek begint, houdt de muziek op”, zei president Medvedev die zich graag omringt met rocksterren.

Tegelijkertijd wijst het gedrag van Poetin erop dat hij zich niet neerlegt bij een rol op het tweede plan achter Medvedev. Bij de bestrijding van de bosbranden kroop hij zelf in een vliegtuig om te helpen bij het blussen, uiteraard gevolgd door camera’s. Zoveel machismo is Medvedev niet gegeven.

Poetin kan in 2012 dus gewoon weer president worden. Want de entourage van Medvedev kan geen vuist maken, omdat de ambtelijk economisch elite nog geen belang denkt te hebben bij een politieke dooi.

Zolang er geen echt breuken binnen dat establishment ontstaan, gaat Rusland op deze weg voort. Op korte termijn oogt dat stabiel, op de langere termijn is het dat niet.