AkzoNobel moet doorstart van Organon financieren

Er moet zware druk op AkzoNobel worden uitgeoefend om de doorstart van Organon mogelijk te maken. Daartoe is het bedrijf moreel verplicht, stelt Piet Borst.

De ontmanteling van Organon is een ramp voor de Nederlandse biomedische industrie. Een doorstart lijkt wenselijk. Maar waar moet het geld vandaan komen? Iedereen kijkt naar de overheid. Waarom niet naar AkzoNobel en Merck?

AkzoNobeltopman Hans Wijers heeft drie jaar geleden Organon van de hand gedaan voor 11 miljard euro. Dat vonden kenners toen een mooie prijs. Die dachten meer aan 7-9 miljard. Inmiddels is duidelijk waarom Wijers zo’n mooi bedrag heeft gekregen: hij heeft geen enkele garantie bedongen voor de continuïteit van het bedrijf dat hij van de hand deed.

Wijers heeft laten weten dat hij het „vreselijk” vindt dat zijn voormalige medewerkers nu op straat komen te staan, omdat Merck de overgenomen Organon-winkel opdoekt. Dat verdriet is ontroerend, maar ik denk dat het nuttiger zou zijn als Wijers gewoon zijn verantwoordelijkheid nam voor zijn ex-medewerkers en 2 miljard van AkzoNobel zou investeren in de doorstart van Organon. Die Organon-medewerkers hebben ervoor gezorgd dat Organon 11 miljard waard werd en hebben recht op een deel van dat geld.

Ook Merck, de huidige eigenaar van Organon, kan bijdragen aan de doorstart. Merck heeft al toegezegd om mee te betalen aan het opzetten van een bedrijventerrein in Oss, waar de ontslagen Organon-medewerkers leuk een eigen bedrijfje kunnen beginnen. Een miljard voor doorstart lijkt een beter alternatief. Ten dele zou dit geld in natura kunnen worden gegeven door de overdracht van patenten en lopende producten die niet passen in de portefeuille van Merck. Er zijn precedenten, zelfs in de geschiedenis van Merck zelf.

Beursgenoteerde bedrijven doen maar beperkt aan filantropie en enige politieke druk is dus vereist voor zo’n doorstart. Merck staat al onder druk, want de Nederlandse commissarissen en de ondernemingsraad van Organon liggen dwars. Bij AkzoNobel ligt de afdracht van 2 miljard lastiger, denk ik. Formele machtsmiddelen ontbreken en alleen maximale druk vanuit regering, parlement en publieke opinie zal het geld los kunnen weken. Dat geld is niet weg, want AkzoNobel en Merck zouden aandeelhouders van een doorstart-Organon kunnen worden. Als de kans op reputatieschade voor AkzoNobel en zijn verdrietige topman Wijers maar groot genoeg is, wordt die 2 miljard ook nog goed besteed.

Moeten wij dan niet vertrouwen op het zegenrijke krachtenspel van de markt, die dor hout kapt en inzet voor de bouw van nieuwe kastelen? De financiële crisis heeft laten zien dat dit krachtenspel niet altijd positief uitpakt. Ook bij Organon is dat evident: de absorptiecapaciteit van de beperkte farmaceutische industrie in Nederland is niet ongelimiteerd. Niet al die Organon-mensen, die nu op straat worden gezet, zullen op korte termijn weer zinvol aan de slag komen. Daar komt iets bij: het opbouwen van een goede organisatie voor geneesmiddelenontwikkeling duurt jaren. Het vereist een samenspel van slimme mensen, kennis, ervaring en technologie. Dat samenspel is in Oss in de loop van decennia ontstaan. De meerwaarde van dat goedlopende bedrijf gaat in één klap verloren met de ontmanteling van Organon.

Farma is een speerpunt van het Nederlandse innovatiebeleid. Het biomedisch onderzoek in Nederland behoort tot de top-5 in de wereld en dat kan een mooie bron zijn voor kennisintensieve banen, die niet makkelijk wegvloeien naar ontwikkelingslanden. Er lopen grote projecten om de toepassing van dat onderzoek te bevorderen. Denk aan het Top Instituut Pharma en het Center for Translational Molecular Medicine waarin de overheid honderden miljoenen heeft geïnvesteerd, mede om de wetenschappelijke banden van Organon met de Nederlandse academische wereld te versterken. Het zou dan vreemd zijn om Organon te laten vallen. We moeten niet alleen iets doen om innovatie te bevorderen en kennisintensieve bedrijven aan te trekken, maar we moeten ook voorkomen dat bestaande kennisintensieve bedrijven door buitenlandse bedrijven vernietigd worden.

Als lid van het Innovatieplatform heb ik in het afgelopen jaar Singapore bezocht. Singapore denkt dat de biomedische sector hét groeigebied wordt en kennisintensieve banen gaat opleveren. Je kunt echter geen farma-industrie opzetten zonder academische partner en eigen biomedisch onderzoek had Singapore niet. Geen nood, Singapore heeft vanuit het niets een hele Biopolis opgezet door toponderzoekers uit Westerse landen in te kopen en die de vrije hand te geven om fundamenteel onderzoek te doen en Singaporezen op te leiden. Naast Biopolis is een heel bedrijvenpark gebouwd met behulp van effectieve overheidsacquisitiemethoden.

Wij zouden dat veel beter kunnen in Nederland, want onze uitgangspositie is veel sterker. Maar dan moeten we nu niet Organon verloren laten gaan.

Piet Borst was wetenschappelijk directeur van het Nederlands Kanker Instituut. Hij was commissaris bij Schering, toen Bayer het Berlijnse bedrijf overnam en wilde ontmantelen. Maar Berlijn wist Schering te behouden.