'Wat je hoort is het geluid van mijn slaapkamer'

Philip Selway zette met de plaat Familial de stap naar soloartiest. „Nu wordt van mij grotere betrokkenheid geëist; een veel hoger niveau van expressie.”

Hij is de doelverdediger, de bewaker van het ritme: de drummer. Hij heeft een uitzonderlijke positie, en een bijzondere blik op het reilen en zeilen van zijn band. Hij hoort de bijdragen van zijn medemuzikanten en is de verbindende factor tussen zang, instrumenten, tempo en dynamiek. Philip Selway is al meer dan twintig jaar drummer van Radiohead. Nu schrijft en zingt hij zijn eigen nummers, op zijn eerste soloalbum, Familial.

Op het album Kid A (2000) speelde Selway al praktisch geen traditionele drums meer. Hij bekwaamde zich in het programmeren van elektronische ritmes, het gebruik van samples en de kunst van het weglaten. Hij werd belangrijker als achtergrondzanger bij leadzanger Thom Yorke in songs als There there en Go to sleep.

Met de gelegenheidsformatie 7 Worlds Collide deed Selway voor het eerst ervaring op als leadzanger, naast Neil Finn en Lisa Germano. De zelfgeschreven song The ties that bind us gaf hem het zelfvertrouwen om aan een soloalbum te beginnen, met drummer Glenn Kotche uit de groep Wilco en Radioheads Ed O’Brien op gitaar.

„Een bevrijding”, noemt Selway het moment waarop hij het aandurfde een volledig zelfgeschreven song te zingen. „Bij Radiohead kan ik veel van mijn creativiteit kwijt, maar daar ben ik een schakel in een groter geheel waar mijn rol min of meer vast ligt. Zelf songteksten schrijven en die vervolgens zingen, vergt een veel grotere uitdaging – ik moet mezelf blootgeven. Radiohead bestaat sinds we een schoolband waren. We kennen elkaar als geen ander en bij het creatieve proces voelen we elkaar perfect aan. Voor de verandering is het verfrissend om uit die club te stappen en het avontuur aan te gaan met andere muzikanten.”

Philip Selways album Familial is een wonder van subtiele schoonheid. Serene, pastorale melodieën dragen zijn persoonlijke teksten waarin hij zijn ervaringen en angsten laat spreken. In The ties that bind us mijmert hij over de dingen die veranderd zijn in zijn leven, sinds hij het zorgeloze bestaan van een jonge muzikant verruilde voor de verantwoordelijkheden van een gezin. De dromerige muziek past in de Britse folktraditie van Nick Drake en de zachte nummers die Pink Floyd kon maken in de psychedelische begindagen. Drums speelt Selway niet op dit album; alleen een zacht getokkelde akoestische gitaar. De begeleiding is summier en omfloerst, met alle aandacht voor de onnadrukkelijke, maar trefzekere zang.

Familial slaat op zaken die de familie betreffen, of dat nu zijn gezin is of de tweede familie die de band voor hem is geworden.

Er is een wereld van verschil tussen tweede stemmen zingen bij Radiohead of zelf naar de microfoon stappen terwijl alle ogen op je gericht zijn, zegt Selway. „Een achtergrondzanger heeft een dienende functie achter de frontman die al het werk doet. Mijn enige zorg is dat ik zuivere noten zing. Van een leadzanger wordt een veel grotere betrokkenheid geëist; een hoger niveau van expressie. Als ik gedachteloos mijn teksten in de microfoon slinger, gelooft het publiek mij niet.

„Mijn plaat bevat intieme muziek, direct gericht tot de luisteraar. Het heeft mij enige tijd gekost om de juiste stem te vinden. Als je angst, hoop of verdriet in een zangmelodie wilt vangen, komt daar een zekere mate van toneelspel bij kijken. Het is de kunst om teksten op zo’n manier over het voetlicht te brengen dat de luisteraar ze als eerlijk ervaart.”

Het pastorale gevoel van zijn muziek is volgens Selway ontstaan doordat hij de muziek in totale afzondering schreef, in zijn huis op het platteland. „Mijn vrouw was de enige die de liedjes gehoord had, voordat ik de studio in ging om ze aan de muzikanten voor te leggen. Wat je hoort is bijna letterlijk het geluid van mijn slaapkamer, waar ik me veel heb teruggetrokken om een beetje op mijn gitaar te pingelen.

„De rust van een landelijke omgeving past mij als een handschoen, totdat de plicht roept en de ingewikkelde machinerie van Radiohead weer op gang wordt gebracht. Ik hoop dat ik die twee dingen kan blijven combineren, want ze vormen twee onmisbare onderdelen van mijn persoonlijkheid.”

Een nieuw Radiohead-album nadert voltooiing. Voordat het verschijnt, kan Philip Selway zich enige tijd met overgave op zijn soloproject storten. „Een plaat maken is het begin van het creatieve proces, dat pas echt op gang komt wanneer de muziek op het podium zijn volle bloei bereikt. Daarbij vind ik het belangrijk om de emotionele respons van het publiek te voelen. Vinden ze het mooi, raakt het ze, of ervaren ze het als saai? Ikzelf weet dat er heel veel tijd en aandacht in Familial gestopt is, dus er breken spannende tijden aan. Pas wanneer ik van het podium stap, weet ik of het allemaal de moeite waard is geweest.”

Familial verschijnt deze week via Bella Union/V2. Philip Selway en band spelen 20 september in Paradiso, Amsterdam.