Van Noors naar Japans op Festival Noorderzon

theater

Festival Noorderzon Groningen: Skuggar door De Utvalgte. Gezien: 28/8 Groningen. ****

Een oorspronkelijk toneelstuk beluisteren van de Noorse schrijver Jon Fosse of een Japans theaterspel in de originele taal bijwonen is een aparte sensatie. Tijdens het Festival Noorderzon in Groningen begeeft de toeschouwer zich van het Noors naar het Japans, van schouwburg de Oosterpoort naar het intieme Prinsentheater.

In het stuk Skuggar (Schaduwen) dolen oude mensen als de zielen van overledenen over het podium. Ze houden zich aan elkaar vast met trillende handen. Boven hen, in het luchtledige, zweven hoofden van kinderen, geprojecteerd op glanzende ballonnen. Zij zijn de kinderen van deze door ouderdom verdonkerde mensen.

Er is, zoals altijd bij Jon Fosse, iets angstaanjagends en ook ondefinieerbaars gaande. Er is sprake van een familiebijeenkomst waar iedereen elkaar weer ontmoet. De kinderen zijn bang en nieuwsgierig. Als ze aan het slot een van de vaders ontwaren, blijkt hij allang dood of in elk geval verdwenen.

Het rijk van de levenden, van de kinderen, bevindt zich boven het dodenrijk. Dank zij de trage cadans van Fosses taal is Skuggar een poëtische, bedwelmende voorstelling. In Nederland is hij de meest gespeelde Noorse auteur. Na het zien van deze originele versie ben ik benieuwd naar een Nederlandse regisseur die Schaduwen gaat uitbrengen.

Het Japanse gezelschap Niwagekidan Penino leunt minder op tekst, meer op beeld. Frustrating Picture Book for Adults vertelt het bizarre verhaal van een ondergronds levende student met oververhitte, incestueuze fantasieën. Hij blokt op het toelatingsexamen van de universiteit, een berucht struikelblok voor Japanners. Boven hem leven een man met een schapenkop en een vrouw met een varkenskop. De boom in hun woonkamer reikt met zijn wortels tussen de benen van de student, die ervan geniet als de vrouw de boomstam streelt.

Plots breekt hij door een luik in de vloer naar boven, waar hij getuige is van absurde erotische taferelen. Een lilliputter bijvoorbeeld die een pop seksueel bevredigt. De varkensvrouw die hem verleidt met haar wiebelende achterste.

Opgekropte emoties, daarover gaan beide uitvoeringen.

Internationale festivals als Noorderzon bewijzen hun bestaansrecht met deze gastvoorstellingen van ver over de grenzen.

Kester Freriks