Te vroeg in bed, dat is jammer

De meeste jongeren hebben een normale seksuele carrière: eerst zoenen en dan langzaam steeds verder. Maar een kwart doet het heel anders, ontdekte Hanneke de Graaf.

Sommige ouders vinden het misschien jammer, maar zij bepalen niet wanneer hun zoon of dochter voor het eerst met iemand zoent of naar bed gaat.

Maar ze hebben er wel invloed op. Kinderen uit een hecht gezin beginnen over het algemeen later met een vaste relatie en daarmee met seks. Psycholoog Hanneke de Graaf promoveert vandaag aan de Universiteit Utrecht op onderzoek naar opvoeding en de seksuele gezondheid van adolescenten.

Bijna alle jongeren beginnen met seks, maar de leeftijd waarop dat gebeurt loopt enorm uiteen. Ongeveer een op de tien veertienjarigen is al eens met iemand naar bed geweest. Terwijl een even groot deel van de 19-jarigen nog nooit heeft gezoend.

Driekwart van de jongeren doet stapsgewijs ervaring op met seks. Dat gaat zo: het begint met tongzoenen, dan volgt strelen onder de kleren, dan naakt vrijen en ten slotte geslachtsgemeenschap. Bij een kwart van de jongeren gaat het anders.

Die jongeren slaan een of meer stapjes over – ze vrijen bijvoorbeeld eerst en zoenen pas later. Een groot deel van deze groep (9 procent van alle seksueel actieve jongeren) heeft een bijzonder snelle seksuele carrière: de eerste ervaringen met zoenen, strelen, naakt vrijen en geslachtsgemeenschap vinden allemaal plaats binnen één levensjaar.

Is de stapsgewijze carrière beter?

„Jongeren die het rustig opbouwen, gebruiken vaker anticonceptie en beleven meer plezier aan de seks. De kwart jongeren bij wie het anders gaat, gebruiken minder vaak anticonceptie. Hoog opgeleide en autochtone jongeren volgen vaker het geijkte stapsgewijze patroon dan niet-westerse allochtone en laagopgeleide jongeren.”

Wat mist deze groep?

„Deze jongeren weten waarschijnlijk minder goed wat ze op seksueel gebied willen en waar hun grenzen liggen. En ze zijn minder goed in staat dat over te brengen aan de partner. Daardoor lopen ze het risico dingen te doen waar ze geen zin in hebben of waar ze nog niet aan toe zijn. Ik heb niet onderzocht waarom relatief veel laagopgeleide jongeren en niet-westerse allochtonen in deze groep horen. Maar ik kan me voorstellen dat lager opgeleide jongeren sowieso minder vaardig zijn, en dus ook op dit gebied. Bij allochtone jongeren is het waarschijnlijk dat hun achtergrond meespeelt. Als thuis niet over seks gesproken wordt, is het lastiger om als jongere precies te weten wat je wilt en dat aan te geven.”

Ouders hebben flinke invloed op de sekscarrière van hun kinderen, blijkt uit het onderzoek. Hoe zit dat?

„Als ouders weten wat hun kinderen bezighoudt en wie hun vrienden zijn, heeft dat effect op de seksuele relaties die hun kinderen aangaan. Die kinderen beginnen later en bouwen de seksuele relatie rustiger op. Bij meisjes bleek de invloed van de ouders groter dan bij jongens. Jongens hebben een grotere seksdrive, ook als ze niet verliefd zijn. Meisjes krijgen vaak pas behoefte aan seks als ze een vriendje hebben. Daarom zit er bij jongens een lange periode tussen de interesse in seks en de eerste keer. Vooral ook omdat meisjes meestal een jongen kiezen die ouder is dan zijzelf.”

En als ouders zich niet zo met hun kinderen bezighouden?

„Het effect van een slechte relatie tussen ouders en kinderen zie je vooral bij meisjes. Meisjes proberen het gebrek aan warmte te compenseren door op jonge leeftijd een relatie aan te gaan. Bij jongens werd dat niet gevonden.”

Waarom zouden jongens het gebrek aan liefde niet compenseren?

„Meisjes hebben meer behoefte aan sociale contacten dan jongens. Jongens verlangen minder naar intimiteit en blijven liever onafhankelijk.”

Werd u er niet helemaal gek van om u vier jaar lang te verdiepen in het seksleven van jongeren?

„Nou, ik heb gelukkig geen vier jaar over mijn proefschrift gedaan. Ik werk daarnaast als onderzoeker bij de Rutgers Nisso Groep, dus in het werk gaat het eigenlijk altijd over seks. Maar nee, daar ben ik nog niet op uit gekeken. Het blijft interessant.”