Rode haren in modes en golven

Nero, Napoleon en Vivaldi hadden het, Nicole Kidman en de kat van Tim Wentel hebben het: rood haar. Wentel (1973) werkt als huidarts in het Rotterdamse Erasmus MC en in de Pellegrinuskliniek in Schiedam. Hij vindt rode haren prachtig en verdiepte zich erin voor de jaarlijkse Roodharigendag in Breda, die zondag voor de vijfde keer gehouden worden.

Rood haar werd toch altijd lelijk gevonden?

Wentel: „Het is in elk geval bijzonder. Positieve en negatieve reacties gaan met modes en golven. Op mijn lagere school viel je er met ‘peenhaar’ nog buiten, nu is het juist ‘hot’, ook in de modellenwereld. Zo’n omslag is er vaker geweest. Vroeger werd rood haar nogal eens in verband gebracht met zondigheid, en zelfs hekserij. Roodharigen belandden op de brandstapel. Misschien door Judas, de bijbelse verrader die ook rood haar had. Maar bij de Romeinen waren roodharige slaven een tijd in de mode. En in de islam is het gunstig: de profeet Mohammed verfde zijn haar rood.”

Hoe kom je aan rood haar?

„Van je vader én je moeder. Die moeten je allebei een speciale variant geven van gen MC1R, dat op chromosoom 16 zit. In Schotland heb je daar de grootste kans op. Bij ons is ongeveer 3 procent roodharig. Ver boven het wereldgemiddelde, dat onder 1 procent zit. Vorig jaar dachten we nog dat de Neanderthalers deze afwijking bij Homo sapiens ingebracht hadden, maar die blijken toch een heel eigen variant van MC1R gehad te hebben. Dat gen regelt het huidpigment melanine. Bij roodharigen wordt er ‘feomelanine’ aangemaakt, dan krijg je een rood-gele kleur. Rode haren zijn iets dikker, maar een roodharige heeft er wel minder. Echt grijs worden ze nooit, door het feomelanine lijkt het eerder stroblond.”

Zijn roodharigen medisch gezien anders dan anderen?

„Meestal hebben ze een lichte huid, wat hun risico op huidkanker vergroot. En uit één onderzoek kwam dat roodharigen gevoeliger zijn voor pijn. Dat heeft nog geen consequenties voor pijnstilling; het moet eerst breder onderzocht worden. Er wordt ook gedacht dat roodharigen meer kans op nabloedingen hebben na medische ingrepen, maar dat is onzin. Net als dat ze sneller blauwe plekken hebben: dat lijkt maar zo, door hun lichte huid.”

Is het ook een mythe dat redheads vurig in bed zijn?

„De Duitse seksuoloog Habermehl heeft roodharige vrouwen vergeleken met anderen. Hij vroeg hun naar het aantal sekspartners in hun leven, en naar de frequentie. Roodharigen bleken meer partners én vaker seks te hebben. Misschien worden ze wel vaker benaderd door mannen, omdat die denken dat roodharigen makkelijk in bed te krijgen zijn. Dan speelt het vooroordeel een rol. Het is opmerkelijk dat rode haarverf het populairst is bij vrouwen, ook na de overgang. Rood heeft kennelijk een signaalfunctie. Je ziet het ook bij bavianen, al geven die dat signaal met hun achterste.”

Liesbeth Koenen

Zondag 5 sept. spreekt Tim Wentel ‘Over de herkomst en medische betekenis van rood haar’. Om 14u, 15u en (in het Engels) 16u. Grote Kerk, Kerkplein 2, Breda. Toegang gratis.