Rechtsstaat onder Rutte (2): één landelijke politieorganisatie

politieNationale politie. Het is een langgekoesterde wens van VVD en CDA. Als het centrum-rechtse kabinet er komt, kunnen deze partijen hun droom eindelijk verwezenlijken. Een inventarisatie van de plannen van VVD, PVV en CDA op het gebied van veiligheid, deel 2: het politiebestel.

Al jarenlang pleiten VVD en CDA voor één landelijke politieorganisatie, maar in 2006 verdwenen die plannen – onder druk van tegenstander PvdA – in de ijskast.

Nu twijfelt niemand er aan dat er een nationale politie komt, mits de formatiebesprekingen slagen. Immers, in het verkiezingsprogramma van de PVV (zie pagina 11) staat: „Geen versnippering, maar één nationale politie.”

Op dit moment telt Nederland 26 politiekorpsen: 25 regiokorpsen plus het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD). De korpsbeheerder, de burgemeester van de grootste gemeente in een regio, stuurt een korps aan, de dagelijkse leiding is in handen van de korpschef. Beslissingen worden genomen in de „regionale driehoek”, die bestaat uit korpsbeheerder, korpschef en officier van justitie. De verantwoordelijkheid voor de politie ligt zowel bij de minister van Binnenlandse Zaken als bij die van Justitie.

Vooralsnog is onduidelijk hoe de nationale politie er precies uit komt te zien, maar te denken valt aan een politiebestel van tien korpsen onder leiding van één minister van Veiligheid. Dat is ook waar topman Harm Brouwer van het Openbaar Ministerie voor pleitte in een opiniestuk in NRC Handelsblad. Lees hier (voor abonnees) waarom Brouwer voorstander is van een drastische reorganisatie van het politiebestel.  En lees hier (ook voor abonnees) meer achtergronden over de diverse plannen voor reorganisatie van het politiebestel. Het commentaar van de krant staat hier, voor iedereen.

Binnen de politiewereld is de discussie over de toekomst van het bestel in alle hevigheid losgebarsten. Veel burgemeesters zien nationale politie niet zitten; zij vrezen dat zij de zeggenschap over de politie kwijtraken en dat de officier van justitie te veel bevoegdheden krijgt. De korpschefs zijn juist wel voorstander van een landelijke organisatie. Volgens hen is „alles beter dan de bestuurlijke chaos van het huidige bestel”, zoals een korpschef, die anoniem wil blijven, zegt. Wel beklemtonen de korpschefs de waarde van „lokale verankering”.

Zij hoeven echter niet te vrezen dat deze verloren gaat, zo blijkt uit de verkiezingsprogramma’s van VVD en CDA. De christen-democraten willen de gebiedsgebonden politiezorg – „gebaseerd op het kennen en gekend worden” – juist verder ontwikkelen. Ook voor de VVD en de PVV staat voorop dat de politie zichtbaar moet zijn in buurt, wijk of dorp. De PVV wil om deze reden 10.000 extra agenten aanstellen, de VVD 3.500. Het CDA wil de zogeheten ‘operationele sterkte’ minimaal op peil houden en zo mogelijk verhogen.

De tien korpsen die overblijven, blijven verantwoordelijk voor de lokale openbare orde en veiligheid. Voor alle overige politiezaken en het beheer komt er aansturing van bovenaf.

Nee, de nationale politie zal niet tot verhitte discussies aan de onderhandelingstafel leiden. Dat constateerde Tweede Kamerlid Hero Brinkman ook tijdens een debat na de verkiezingen. „Laten wij nu geen tijd verknoeien”, maande hij zijn collega’s van VVD en CDA. „Chop-chop, op naar de nationale politie!”

Wilt u reageren? Graag genuanceerd en beargumenteerd en onder volledige naamsvermelding.