Fietsen door de vlammen

Toneel

Zeeland Na-zomer festival: Vlammenstad. T/m 4/9 Abdij Middelburg www.nazomer festival.nl.****

Het bombardement op Middelburg volgde drie dagen na dat op Rotterdam, op 17 mei 1940. Maar het zou ‘slechts’ een beschieting zijn geweest, waarbij de stad niet alleen door Duitse, maar mogelijk ook door Franse granaten werd getroffen, zo staat in het onlangs verschenen boek Middelburg 17 mei 1940, Het vergeten bombardement.

Maar, bombardement of niet, feit is dat de Zeeuwse hoofdstad bestookt werd met brandbommen en granaten, wat leidde tot 22 doden en de verwoesting van de stad.

Regisseur Judith de Rijke, afkomstig uit Middelburg, maakte de voorstelling Vlammenstad, op locatie in de Abdij van Middelburg.

Eerst zien we acteur Adri Overbeeke als Moon in de torenvoet van de Lange Jan, ingestort tijdens het bombardement, waarbij de loodzware klok een diepe krater maakte. Moon is een vijftienjarige jongen, voor wie oorlog niet alleen verdoemenis is maar ook bekoring: „Ik heb de rare sensatie dat íets me met schoonheid overlaadt.” Overbeeke speelt en vertelt, vaak maar anderhalve meter verwijderd van het publiek. Hij kijkt je aan en reageert op verwondering, op een lach.

„We want war!” schreeuwend maakt hij optimaal gebruik van de galm in de torenvoet. Vooral zijn fietstocht door de brandende stad is indrukwekkend. Moon is door rook omgeven, hoort links en rechts ontploffingen en fietst te midden van likkende vlammen.

Na ongeveer een uur dalen we af naar de crypte van het Abdijcomplex. Daar is de andere kant van het verhaal te horen. Bram Kwekkeboom speelt Muis, vroeger de buurjongen van Moon, nu een oude man die het verleden niet kan loslaten en worstelt met de vraag of hij laf is geweest. Hij heeft de 22 slachtoffers niet kunnen waarschuwen. Hij geeft de zware woorden een aangename lichtheid. Dat gaat op voor het hele stuk: pijn en lichtheid gaan hand in hand.

Elisabeth Heijkoop