Banken: rente blijft nog laag

Veel pensioenfondsen hebben onvoldoende dekking. Belangrijkste oorzaak is de lage rente. En die blijft nog een tijd laag, is de inschatting.

Geen goed nieuws voor pensioenfondsen. De rente zal naar verwachting voorlopig op een historisch laag niveau blijven staan. Dit blijkt uit een rondgang van deze krant langs een aantal Nederlandse banken.

De verwachting is dat de rente op de Duitse tienjarige staatslening – dé graadmeter in Europa – de komende maanden rond de 2,6 procent zal uitkomen. Dit is wel hoger dan de huidige stand van circa 2,17 procent, maar nog altijd een historisch laag peil. De prognoses zijn omgeven door vraagtekens en gaan ervan uit dat er geen ‘dubbele dip’ komt: geen nieuwe recessie dus.

Een voortdurende lage stand van de lange rente is een nachtmerriescenario voor pensioenfondsen. Het is juist deze renteontwikkeling die de fondsen in grote problemen bracht. Pensioenfondsen moeten sinds 2007 voor hun verplichtingen namelijk rekenen met de marktrente; daarvoor hanteerden ze een ‘rekenrente’ van 4 procent.

Met welk rentepercentage wordt gerekend is belangrijk, omdat de fondsen een bepaald bedrag in kas moeten houden om aan toekomstige verplichtingen te voldoen. De rente die men nu krijgt op een veilige belegging als de tienjarige Duitse (of Nederlandse) staatsobligatie is zo laag dat het bedrag dat men nu op de balans moet hebben voor de toekomstige verplichtingen enorm stijgt.

Er is een aantal redenen voor de forse daling van de rente over een langere periode. De belangrijkste is de angst voor een nieuwe recessie, waardoor beleggers kiezen voor de veilige haven van de staatsobligaties van landen als Duitsland en Nederland. Niet alleen nieuw geld gaat richting de staatsleningen, ook verruilen sommigen hun aandelen (die als risicovoller worden gezien) voor obligaties. Beleggers vluchten omdat zij zich nog al te goed kunnen herinneren wat er de laatste keer gebeurde toen de economie instortte: koersen wereldwijd doken ver en langdurig in het rood.

„De angst is enorm”, stelt Han de Jong, hoofdeconoom bij ABN Amro, die de angst „een tikkeltje overdreven” noemt. Die angst werd de afgelopen weken gevoed door slechte economische data uit de Verenigde Staten. Zo bleek onder meer de economische groei tegen te vallen en kelderde de verkoop van woningen. De vrees is dat de economie in de VS in elkaar klapt en dat vervolgens Europa, waar het economisch herstel mede dankzij Duitsland redelijk voorspoedig lijkt te verlopen, zal volgen.

Volgens de economen bij ABN Amro komt er geen nieuwe recessie. Wel zien zij, evenals hun collega’s bij NIBC, SNS Securities en Theodoor Gilissen, een vertraging van het economisch herstel en een lagere economische groei. „Er wordt op dit moment heel erg veel slecht economisch nieuws ingeprijsd”, zegt Cees Rijsdijk van SNS Securities, die verwacht dat de angst de komende maanden zal wegebben, waarna de vraag naar de obligaties van landen als Nederland en Duitsland zal afnemen en de rente erop wat kan stijgen.

Econoom Katrien Hooyman bij vermogensbeheerder Theodoor Gilissen verwacht dat investeerders weer op zoek zullen gaan naar rendement als de angst afneemt. „Het rendement op staatsobligaties uit de veilige havens is nu bedroevend laag. Ik denk dat beleggers weer richting aandelen zullen gaan of andere investeringsmogelijkheden.”

De economen stellen dat het voorspellen van de rente over een langere periode zeer moeilijk is. „Er ging de afgelopen maanden plots 50 basispunten van de rente af. Dit impliceert dat die er ook zo weer bij kunnen komen”, zegt Han de Jong van ABN Amro, verwijzend naar de zeer snelle renteval nadat de vrees voor de dubbele dip begin augustus opdook.

De moeilijkheidsgraad neemt nog toe naarmate er verder vooruit gekeken wordt. Waar de banken voor de periode over drie maanden een lichte stijging verwachten, is de prognose dat de langer lopende rente over twaalf maanden nog wat verder is gestegen. Maar veel rust zal het de pensioenfondsen niet geven. Hooyman ziet de rente over een jaar op 3,5 procent staan, maar relativeert zelf. „Een prognose voor de rente over zo’n lange periode is moeilijk. Daar kan je niet echt op beleggen.” Bij SNS Securities zien ze de lange rente volgend jaar op 3,0 procent staan, bij ABN Amro op 3,8 procent en NIBC op 2,7 procent. Een stuk boven het huidige niveau, maar veel lager dan de pensioenfondsen jarenlang gewend waren.