Alleen rijke vrouwen zullen zwangerschap kunnen uitstellen

Artsen willen dat vrouwen zonder partner hun eicellen kunnen laten invriezen, voor later gebruik. De politiek is verdeeld, en huiverig voor ‘luxezorg'.

Het invriezen van eicellen van partnerloze vrouwen lijkt haaks te staan op twee wensen van de overheid: flink bezuinigen op de zorg én vrouwen eerder aan het baren krijgen. Toch hebben gynaecologen en klinisch embryologen minister Klink van Volksgezondheid (CDA) deze week geadviseerd om het invriezen van eicellen toe te staan, ook al is er geen medische noodzaak voor.

Alleenstaande vrouwen met een kinderwens die de ware nog niet hebben gevonden, moeten hun rijpe eicellen kunnen laten invriezen, vinden zij. Maar ze moeten wel voor hun 45ste jaar worden teruggeplaatst. De argumenten om vrouwen deze medische techniek te onthouden, vinden de beroepsgroepen niet overtuigend. Want waarom krijgen vrouwen die door uitstel niet meer zwanger kunnen worden wel een ivf-behandeling?

In Den Haag komt de grootste tegenstand van de ChristenUnie. Kamerlid Wiegman (CU) vindt dat de overheid ziekenhuizen moet verbieden eicellen van partnerloze vrouwen in te vriezen. „We hebben in Nederland een groot sociaal-maatschappelijk probleem dat vrouwen steeds later kinderen krijgen. Dit is niet de oplossing daarvoor.” De overheid kampt met een enorme bezuinigingsopdracht, zegt zij ook. „Vruchtbaarheidsbehandelingen kosten miljoenen, moeten we hier dan onze prioriteit aan geven? Ik denk dat gynaecologen wel iets beters te doen hebben.”

De ChristenUnie (CU) vindt dat kabinet en artsen snel aan de slag moeten met de aanbevelingen van de Raad voor de Volksgezondheid (RVZ) uit 2007. De RVZ vindt dat overheid en werkgevers de combinatie van arbeid en zorg veel meer zouden moeten vergemakkelijken. Omdat dat zo moeilijk is, is de afgelopen dertig jaar de gemiddelde leeftijd waarop een vrouw haar eerste kind krijg, gestegen van 24 naar 29 jaar. Hoogopgeleide vrouwen zijn gemiddeld 34 bij hun eerste kind. Dit heeft consequenties voor de vruchtbaarheid van vrouwen, voor de ontwikkeling van het kind en voor de demografische opbouw van het land.

Ook het CDA vindt de vergoeding van het invriezen van eicellen alleen te rechtvaardigen als er een medische noodzaak is. Bijvoorbeeld als eicellen van een jonge vrouw met kanker beschadigd dreigen te raken door chemotherapie. „Zijn er louter sociale redenen, dan is het wensgeneeskunde en daar moet de belastingbetaler niet voor opdraaien”, zegt Kamerlid Henk Jan Ormel (CDA). Maar het CDA vindt niet, zoals de CU, dat de overheid de behandeling zou moeten verbieden. Als vrouwen er zelf voor willen betalen, zullen ze altijd wel ergens ter wereld een plek vinden waar ze terechtkunnen, zegt Ormel.

Met het oog op de samenstelling van het nieuwe kabinet is nu vooral de positie van de VVD belangrijk. De liberalen willen vrouwen de mogelijkheid niet onthouden, maar spreken van een „luxeartikel” en vinden dat dat niet in het basispakket thuishoort. De PVV-fractie, die straks gedoogsteun moet verlenen aan het beoogde kabinet, is er nog niet uit. D66 en GroenLinks zijn evenmin tegen, ook al hebben zij wel vragen over de kosten.

En dan de PvdA. Die had er vorig jaar moeite mee dat het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam vrouwen deze faciliteit wilde bieden, maar vindt dat de artsen nu met goede argumenten zijn gekomen. „Ik vraag me wel af of de overheid hier geld aan moet besteden in deze crisistijd”, zegt Kamerlid Arib (PvdA). „En het moet ook niet tot effect hebben dat nog meer vrouwen het moederschap uitstellen.” Maar verbieden wil de PvdA het niet. „Het is een vrije keus van vrouwen of zij vroeg of laat kinderen krijgen.”

De kans is dus klein dat het invriezen van eicellen in het basispakket zal komen. Wie het zelf wil betalen, zal in Nederlandse ziekenhuizen straks waarschijnlijk wel worden geholpen. RVZ-voorzitter Rien Meijerink vindt het geen bezwaar dat dat mensen met een goed inkomen bevoordeelt. Het gaat volgens hem om „luxezorg” en niet om medisch noodzakelijke zorg. „Misschien krijgen rijke vrouwen straks wel meer mogelijkheden om het moederschap uit te stellen dan arme vrouwen. Maar rijke vrouwen wonen toch ook in mooiere huizen?” Wiegman van de ChristenUnie ziet het anders „Dan vergroot je de kloof tussen arm en rijk en krijg je een tweedeling in de Nederlandse zorg. Dat moet je niet willen.”