Patiënt ligt steeds korter in ziekenhuis

Door de marktwerking liggen patiënten steeds korter in ziekenhuizen. Vorig jaar daalde de ligduur met 5 procent tot 3,3 dagen. Sommige ziekenhuizen verminderden hun behandeltijd in 2009 met meer dan 10 procent.

Dat blijkt uit een onderzoek van Coppa Consultancy. Nooit eerder werden in een studie alle behandelingen meegerekend en correcties aangebracht in te rooskleurige cijfers van ziekenhuizen. Coppa stelt dat patiënten het snelst thuis zijn als ze worden opgenomen in het Zaans Medisch Centrum in Zaandam: na gemiddeld 2,6 dagen. Het traagst is het UMC Groningen met 5,8 dagen.

Belangrijkste oorzaak van de gedaalde ligduur is dat na invoering van de marktwerking in 2006 ziekenhuizen een vergoeding krijgen per behandeling. In het oude systeem kregen ze per ligdag betaald. Toen was de gemiddelde ligduur een week. Na 2006 werd het lucratief voor ziekenhuizen om onderdelen van behandelingen beter op elkaar af te stemmen. Vroeger zaten er uren of dagen tussen opname, diagnose, behandeling, beter verklaren en naar huis gaan. „Een patiënt in een ziekenhuis is vooral bezig met wachten”, meent onderzoeker Bas Bouwman. Betere behandelmethoden spelen nauwelijks een rol bij de afname van de ligduur.

Als ziekenhuizen sneller patiënten behandelen, kunnen ze meer patiënten opnemen en verdienen daardoor meer. Tachtig van de negentig ziekenhuizen zegt bezig te zijn met programma’s die de logistiek moeten verbeteren. „Elke dag dat we een patiënt eerder naar huis sturen, scheelt ons 200 euro”, zegt bestuursvoorzitter Rob Dillmann van het Zaans MC. „Dat moet uiteraard wel medisch verantwoord zijn.” Eenderde van zijn patiënten wordt er in één dag behandeld, en is daarmee koploper in Nederland. Bij andere ziekenhuizen is dat ongeveer eenvijfde. „We besteden gewoon veel aandacht aan efficiënte logistiek”, zegt Dillmann.

Bestuurder Hans Kerkkamp van Atrium MC in Heerlen verklaart zijn lage plaats (83) door het tekort aan plaatsen in verpleeghuizen en revalidatiecentra. Hierdoor moesten veel patiënten onnodig lang in zijn bedden blijven liggen.

De acht academische umc’s zijn het langzaamst, mede omdat zij de meest moeilijke en tijdrovende patiënten krijgen. Het UMCG scoort het slechtst - volgens een woordvoerder mede doordat de Groningers een grote psychiatrische afdeling hebben. Daar is de ligduur gemiddeld 66 dagen. „Dat heeft veel invloed op het gemiddelde cijfer.” Het UMCG erkent dat het één van de weinige ziekenhuizen is zonder speciaal programma om het aantal ligdagen te verminderen.

Van de 82 niet-academische ziekenhuizen staat ZorgSaam in Terneuzen onderaan de lijst met een ligduur van 3,9 dagen. Een woordvoerder wil niet reageren voordat het onderzoek is gepubliceerd.

Bouwman (Coppa) schat dat de ziekenhuizen door vermindering van de ligduur 100 tot 200 miljoen euro hebben bespaard. De onderzoeker denkt dat het aantal ligdagen zeker verder omlaag kan.