De lezer schrijft over de Deltawerken

Het hoofdredactioneel commentaar van 25 augustus, ‘Dankzij Deltaplan’, getuigt van weinig historische kennis van de Zeeuwse geografie. Voorgesteld wordt alsof premier Balkenende zonder de Deltawerken de pont had moeten nemen om in Amsterdam bij de Vrije Universiteit te komen. Maar Balkenende woonde in Biezelinge en Biezelinge heeft met buurdorp Kapelle al een spoorstation sinds de opening van de spoorlijn tussen Bergen op Zoom en Goes in 1868. Dat was dus ruimschoots voor de watersnoodramp van 1953 en ver voordat de in 1956 geboren Balkenende ging studeren. De vraag die wordt opgeworpen in het commentaar, namelijk of Balkenende het zonder Deltawerken ooit zover geschopt had, is dus – in tegenstelling tot wat in het artikel wordt beweerd – wél volstrekt onzinnig.

Dat Balkenende de eerste Zeeuw zou zijn die het tot premier van Nederland schopte, is trouwens ook bezijden de waarheid. De in Goes geboren liberaal Isaäc Fransen van den Putte was in 1866 kortstondig eerste minister. Ach ja, het zijn maar weetjes.

Harmen van der Werf

Kloetinge

De krant antwoordt

Historische analogieën zijn bijna altijd riskant. Net als superlatieven trouwens. Want het was vroeger altijd anders, al is het ook maar een kleine slag anders.

Gebeurtenissen zijn met andere woorden pas historisch als historici er over gaan schrijven. En de kans dat een maatschappelijk of ‘historisch’ proces op een of ander moment toch niet definitief is begonnen of afgelopen is groot.

Een journalist moet dus oppassen voor metaforen die naar het verleden wijzen, en stellingen dat iets of iemand de eerste dan wel de laatste was.

In het hoofdredactionele commentaar over de Deltawerken hebben we ons aan dat laatste wel bezondigd. En hoe. Veel lezers hebben ons er op gewezen dat de latere premier Balkenende ook zonder de Deltawerken niet de pont had hoeven nemen om naar de Vrije Universiteit te reizen. Zoals de lezer opmerkt, rijdt er al anderhalve eeuw een trein tussen Goes en Bergen op Zoom. En dat is niet zomaar een trein. Die spoorlijn doorsnijdt uitgerekend Kapelle-Biezelinge, de plaats waar Balkenende ruim drie jaar ná de watersnoodramp is geboren.

Je kunt zeggen dat die verwijzing naar de pont retorisch was. Namelijk om duidelijk te maken dat het Deltaplan niet alleen invloed heeft gehad op de fysieke, maar zeker ook op de sociaal-culturele infrastructuur van Zeeland.

Maar ook dan was de beeldspraak kennelijk niet bijster geslaagd. Want de lezers hebben het duidelijk niet zo opgevat, maar als ironie.

Maar zie. Net als rampen komen ook fouten niet alleen. We hebben er niet bij stilgestaan dat Balkenende ook niet de allereerste premier van Nederland uit die provincie is. Dat was dom.

Sterker nog, de vrijzinnig liberaal Isaäc Fransen van de Putte (1822-1902) woonde zo ongeveer om de hoek bij Balkenende. Weliswaar is Fransen van de Putte geen acht jaar premier geweest, zoals de jeune premier, maar slechts drie maanden.

Maar dat doet er niet toe. Kleine weetjes zijn in de journalistiek niet minder belangrijk dan het grote weten.

Overigens is de reden waarom Van de Putte zo kort premier is geweest, interessant in het licht van de oproep van zijn opvolger Balkenende om een voorbeeld te nemen aan de oude VOC.

Fransen van de Putte moest namelijk aftreden wegens een conflict met het parlement over de ‘cultuurpolitiek’, dat wil zeggen het landbouwpolitiek. Niet in Nederland, maar in de Oost.