Autoriteiten jennen met een glimlach

Wordt het een zielige poging tot pesten of vernieuwende radio en tv? Omroep PowNed begint komende maand met provoceren.

Ze zouden Hilversum wel even opblazen. Maar de studentikoze bravoure is in januari van dit jaar, vier maanden na toekenning van de zendlicentie, ver weg. Het kantoortje van de nieuwe omroep PowNed, in het Amsterdamse bedrijfsverzamelgebouw Pand Noord, is ingericht met niet meer dan een ijskast, een vergadertafel, vier stoelen en een poster van een palmenstrand.

Dominique Weesie, oprichter en voorzitter van PowNed, heeft nog geen cent subsidie binnen om zijn omroep op te zetten. Met verslaggever Rutger Castricum en twee vrijwilligers zoekt hij zijn weg in de bestuurlijke krochten van Hilversum. Hij krijgt per 1 september 2,4 miljoen euro per jaar om twee uur televisie en negen uur radio te maken. Nog acht maanden om programma-ideeën uit te werken, tientallen medewerkers aan te trekken, een ledenraad op te zetten, de raad van toezicht te professionaliseren en huisvesting met tv-studio te vinden. Weesie heeft net zijn zoontje Julius begraven, die na ruim zes maanden zwangerschap dood ter wereld kwam.

Oud-Telegraafjournalist Weesie was toe aan een volgend project, maar deze tegenslag stelt hem zwaar op de proef. Hij verwierf faam met het spraakmakende weblog GeenStijl, dat hij mede oprichtte. GeenStijl verlegt ethische grenzen, en dat heeft hem ook zakelijk succes gebracht. In 2008 verkoopt hij GeenStijl aan de Telegraaf Media Groep, maar hij blijft eraan verbonden. Een jaar later haalt het weblog binnen elf weken via internet meer dan 50.000 leden binnen voor een nieuwe publieke omroep.

Weesie stapt uit GeenStijl om PowNed uit te bouwen. De omroep wil de netwerkgeneratie aanspreken met confronterende en satirische nieuwsgaring en opinievorming, drijvend op reacties en tips van de achterban. GeenStijl is er groot mee geworden. De helft van de bijdragen op het weblog komt van ‘reaguurders’. Dat zijn vaak hoogopgeleide jonge mannen die SP of VVD stemmen. Onder een schuilnaam laten ze ongeremd en meedogenloos weten dat autoriteiten te slap worden aangepakt en dat altijd dezelfden op tv hun zegje doen.

Weesie mikt voor een brede tv-doelgroep op niets minder dan opinieleiderschap onder het motto „heftig de macht teisteren, maar met ’n glimlach”. In zijn visie houden media, parlement, besturen en lobbygroepen elkaar de hand boven het hoofd en delen ze hooguit plaagstootjes uit. PowNed krijgt wel een milder richtsnoer dan GeenStijl: „Rauw, provocerend, intelligent, dwars en ongecensureerd”.

Hij wil ook een tv-versie van het literaire voetbalmagazine Hard Gras maken, en Kickbox Academy, een knipoog naar talentenshows. Dit programma gaat over kickboksen, een snel groeiende sport in achterafzaaltjes, met veel Marokkaanse jongens. Boegbeeld moet PowNews worden, een conventioneel ogend journaal dat op werkdagen in een kwartier het nieuws op harde, satirische manier brengt. Honderdveertig afleveringen staan ingepland.

Vernietigend reageert de doelgroep begin juni via Twitter op de eerste proefaflevering op de website. „Tja zieken op de publieke omroep is heel leuk/goedkoop/makkelijk totdat je het zelf moet doen”, is een milde reactie. Ook Weesie, die in de proefuitzendingen als anchor optreedt, moet het ontgelden. „Het ontbrak ons aan tijd, middelen en mankracht”, zegt hij. „We hebben een bak stront over ons heen gekregen, maar het was leerzaam. De teksten moeten journalistieker, geen teleurgestelde burger-tv meer en minder platheid.” Het is eind juni. Nog twee maanden te gaan.

In het kantoortje in Amsterdam Noord heeft Roeland Macklout (oud-directeur van de Telegraaf Tijdschriften Groep) zijn intrek genomen. Hij behartigt de financiële en zakelijke kanten van PowNed. Een stoet nieuwelingen is aangetrokken: dj Rob Stenders (VARA) is directeur radio en gaat zelf vier uur vullen op Radio 3. Ewart van der Horst, oud-eindredacteur en architect van De Wereld Draait Door (VARA), gaat ‘het nieuwsconcept vertalen naar tv’. En Jan Dijkgraaf (oud-hoofdredacteur van HP/De Tijd en Spits) wordt hoofdredacteur en radiopresentator. Dijkgraafs laatste wapenfeit: de eenmalige roddelglossy Binnenhof, dat de inhoud van vuilniszakken van politici als Alexander Pechtold en André Rouvoet toont.

„Jan heeft durf en een andere kijk op het nieuws, maar wij gaan niet in vuilniszakken wroeten”, zegt Weesie. „We willen niet schoppen om het schoppen. De vondst van een Predictor in de vuilniszak van Pechtold heeft niets te maken met zijn politieke optreden.”

Ook het Telegraafinterview met Ruben, het negenjarige jongentje dat als enige de vliegramp in Tripoli overleefde, wijst hij af. „Een laffe streek.”

Hoe zou PowNed zo’n vliegramp coveren? „We zouden registreren hoe tv-journalisten eerst op de plek van de ramp zielige verhalen vertellen en twee uur later vrolijk aan de hotelbar hangen.”

Het vergadercircuit in Hilversum, waar 23 omroepen op één lijn moeten komen, laat hij inmiddels aan Macklout over. „Je komt nooit tot een standpunt: het is de Slag om Arnhem 2.0”, zegt hij.

Macklout: „Er zijn vijftien vergaderingen per week. Ik heb nog niet meegemaakt dat het over de inhoud van een programma gaat, want daar mag je je niet mee bemoeien.”

Weesie: „Het bestel loopt op zijn laatste benen. Omroepen nemen elkaar in gijzeling en er is altijd machtsstrijd met de NPO [de koepelorganisatie van de publieke omroep]. Iedere omroep wil ongrijpbaar blijven. Ik heb eens bij een vergadering geroepen: hier kom ik nooit meer. Ik begrijp jullie taal niet, ik heb niet de illusie dat ik iets kan veranderen, dus wat doe ik hier? We hebben lol, dat pikken ze ons niet af. Over vijf jaar ben ik vast een illusie armer en veel ervaring rijker.”

De voormalige redactielokalen van De Wereld Draait Door in Studio Plantage, naast dierentuin Artis, zijn de nieuwe uitvalsbasis van PowNed. De tv-studio, boven op zolder, wordt gedeeld met het zondagse opinieprogramma Buitenhof. Er is ook een provisorische radiostudio.

Presentator Jan de Roos (afkomstig van BNR Nieuwsradio) zet twee bureaustoelen in elkaar die hij net bij Ikea heeft gekocht. Nog twee weken tot de vuurdoop. Een dertigkoppige redactie maakt dagelijks een proefprogramma. Het zijn jonge redacteuren, tussen de 23 en 35 jaar; ze komen van Goedemorgen Nederland (KRO), van de lokale omroep AT5, en behoren tot de jonge doelgroep die met de laptop op schoot tv kijkt.

Voorzitter Weesie staat op de werkvloer om het ‘PowNed-denken’ over te brengen. Met de inhoud bezig zijn vindt hij het leukste. Het jongensboekengevoel is er weer. Zijn vriendin Sophie is weer zwanger. En er liggen nog honderd klussen voor zijn omroep. Morgen haalt Weesie thuis een oude koelkast op voor de lunchspullen van zijn nieuwe ploeg.

Weesie volgt een autocue- en presentatiecursus, want hij blijft PowNews presenteren. Dat doet hij liever niet. Dat is niet koketteren, maar geld besparen. Alle werknemers hebben dubbelfuncties. Bovendien zit PowNews in zijn hoofd: hij kan de toon zetten.

Bij de komst van een rechts kabinet hangen Hilversum grote bezuinigingen boven het hoofd. Omroepen praten al met elkaar over samengaan. Met wie zou PowNed ooit kunnen fuseren? „Met niemand”, zegt hij, hoewel hij zich verwant voelt met de internetgarde van de VPRO.

Weesie, die VVD stemt: „Veel mensen duwen ons in het hokje van de PVV of geven ons een rechts stempel. Ik vind die beeldvorming wel hilarisch. We halen uit naar links en rechts. Misschien meer naar links, want we zijn allergisch voor politieke correctheid. Maar met die 24 PVV-gekjes in de Tweede Kamer wordt het voor ons makkelijk scoren.”