Zingend naar de top

Zang is de nieuwste vorm van reality-tv. De Amerikaanse serie Glee, over de lotgevallen van een koor op een middelbare school, verheft tearjerken tot kunstvorm.

De belangrijkste koorleden van 'Glee' met hun grootste vijand, cheerleadertrainster Sue Sylvester. Foto Fox GLEE: New Directions in all-new episodes of GLEE premiering at a special time Tuesday, April 13 (9:28-10:30 PM ET/PT) following AMERICAN IDOL on FOX. Pictured L-R: Dianna Agron, Mark Sallling, Amber Riley, Jenna Ushkowitz, Cory Monteith, Lea Michele, Chris Colfer, Kevin McHale and Jane Lynch. ©2010 Fox Broadcasting Co. Cr: Patrick Ecclesine/FOX

Wie muzikale talenten wil zien strijden, hoeft de tv maar aan te zetten. Elke week kun je ‘echte mensen’ beter zien worden en met meer succes hun liedjes zingen. De kijkcijfers voor deze vorm van realitytelevisie verslaan op vrijdag- en zaterdagavonden alle concurrentie.

De fictieserie die de overtreffende trap van deze muzikale reality op het scherm brengt gaat over leerlingen van een Amerikaanse middelbare school die een showkoor beginnen, een glee club. Je ziet ze iedere week groeien in hun muzikale mogelijkheden en je beleeft mee hoe ze de hindernissen tussen hun droom en de werkelijkheid overwinnen.

Glee boort voor een groot deel dezelfde emoties aan als Idols, X-Factor en Popstars, maar omdat in het scenario vooraf over alles is nagedacht, levert het een superieure ervaring op. De serie is in de Verenigde Staten een immens succes. Vanaf 14 september is hij op RTL5 te zien.

De mix van eigentijdse songs met de belevenissen van leerlingen en docenten is onweerstaanbaar. Glee geeft een hard en satirisch beeld van het schoolleven, in een stijl die tegelijkertijd realistisch en ver over de top is. Glee heeft als dramaserie zoveel speelse humor dat het terecht genomineerd is voor de Emmy Award voor beste comedy. Het is een heerlijk melodrama zonder dokters of detectives en met ‘ontplooi jezelf’ als belangrijkste boodschap.

Beginscène van de eerste aflevering: op het voetbalveld oefenen cheerleaders ingewikkelde formaties. Een lerares in een rood trainingspak ziet nors toe hoe iets mislukt: „Jullie denken dat dit moeilijk is? Je laten waterboarden, dat is pas moeilijk!”

In de eerste plaats is Glee een musical. Het grootste probleem van musicals is de overgang van gesproken naar gezongen tekst. Je kunt die hindernis vermijden door zoals in de Franse klassieker Les demoiselles de Cherbourg (1964) álle dialogen te zingen, maar het is lastig om dat op een natuurlijke manier te doen, zelfs met Catherine Deneuve als zwanger parapluverkoopstertje.

De beste oplossing voor dat Pijnlijke Moment is een context waarin het gewoon is dat er gezongen wordt. Laat je verhaal in een nachtclub of op een theaterschool spelen, laat het gaan over een groepje scholieren dat de jaarlijkse schoolmusical instudeert. De enige keer in Glee waarbij een gesprek overloopt in een liedje, blijkt een droomscène te zijn.

De personages in Glee zijn clichés en stereotypen die weggelopen lijken uit een strip als The Simpsons. Het fanatieke joodse zangtalentje, het dikke zwarte meisje, de rolstoeler met nerdbril, de domme cheerleader, de ambitieuze homecoming queen, de quarterback, de lerares met smetvrees, de genadeloos fanatieke trainster, de domme gymleraar.

Nog een scène: Een opvallend modieus geklede jongen wordt omcirkeld door klasgenoten in sportjasjes. De leraar loopt langs: „Nieuwe vrienden aan het maken, Keith?” De leider van het clubje sportjongens laat het modetypje zijn nieuwe jasje – laatste collectie Marc Jacobs – uittrekken en kijkt een beetje bedenkelijk toe als de anderen Keith vervolgens alsnog in een vuilcontainer gooien.

Wie zo van kleding houdt is natuurlijk homo, maar de tv-serie laat het niet bij die makkelijke constatering. Keith krijgt ruim de tijd om te laten zien hoe moeilijk het is om uit de kast te komen op school en thuis. Zijn uitvoering van Beyoncés Single ladies is een van de hoogtepunten van het eerste seizoen. Glee gaat evenmin tienerzwangerschap, drugs, werkloosheid en ander leed uit de weg. Het knappe is dat alle personages zich tot stereotypen mét persoonlijkheid ontwikkelen.

Met de meer dan vijftien personages die de serie intensief volgt, wordt het na een tijdje erg vol en alleen doordat Glee elegant en vlot is gemaakt, is het geen log drama geworden. Juist doordat de plots bekend zijn van andere high schoolseries – van Fame tot Buffy the Vampire Slayer en Gossip Girl – is er alle ruimte om daar luchtig en razendsnel mee om te gaan. En anders houdt de vrolijk ironische a-capellazang tussen de scènes je wel bij de les.

De serie begint als een leraar de glee club overneemt en het in verval geraakte koor weer populair wil maken. Deze Will Shuester heeft spijt dat hij nooit geprobeerd heeft het te maken in de showbizz, na zijn eigen tijd in het schoolkoor dat toen prijzen won in de competitie met andere schoolkoren. De audities voor de herstart van het koor zijn ideaal om de hoofdpersonen te introduceren.

De leraar heeft niet alleen verlegen zangtalentjes maar ook populaire scholieren nodig om van zijn glee club een succes te maken. Zingen scoort nogal laag op de prestigeladder. „De Amerikaanse high school is een kastensysteem”, zegt Sue Sylvester, de trainster van de cheerleaders. „De sporters en de populaire kinderen in het penthouse. De onzichtbaren en de kinderen die in het bos voor druïden en trollen spelen op de begane grond.” En de glee club? „In de onderste kelder.”

De quarterback die het jasje redde, blijkt te kunnen zingen. Leraar Shuester weet hem over te halen en dan volgen er meer – maar natuurlijk niet zonder slag of stoot. Van de onpopulaire kinderen uit het koor leert de kijker dat je soms sterk moet zijn en jezelf niet mag verraden. „Je hebt een stem”, zegt het joodse zangtalent Rachel tegen quarterback Fin. „Gooi dat niet weg.” Zulke positiviteit mag een tikkeltje wee zijn, het ontroert en wordt zo puur gebracht dat het deze serie boven zichzelf uit tilt.

Als in de eerste aflevering uit twintig kelen I don’t wanna go to rehab van Amy Winehouse klinkt, krijg je kippevel. En door de intensiteit en expressie van het koor vergeet je dat het geen echte repetities zijn en dat alles ingestudeerd en gechoreografeerd is, tot en met de groei die je de koorleden in de 22 delen van het eerste seizoen ziet doormaken.

De songs in de serie zijn zo gekozen dat ze het verhaal vooruithelpen, een situatie bij On my own, Golddigger of Can’t fight this feeling, laat zich makkelijk raden. De frisse kern van de songs, of het nu musicalklassiekers zijn of eigentijdse pop en rap, raakt je omdat het uitingen zijn van de emoties van de personages in het verhaal. Probeer maar eens onbewogen naar hun versie van de Amerikaanse rockklassieker Don’t stop believing te luisteren aan het einde van de eerste aflevering. Glee verheft tearjerken tot kunstvorm.

Het commerciële succes van de serie is groot. Niet alleen van het tv-programma, ook de merchandising – er zijn zelfs romans op komst. Maar vooral de muziek slaat aan: na iedere aflevering worden de nieuwe liedjes massaal gekocht via iTunes. Na de uitzending met Rihanna’s Take a Bow steeg ook de online verkoop van het origineel met bijna 200 procent.

De inmiddels drie verzamelalbums uit de serie haalden de top van de Amerikaanse hitlijsten. Na het eerste seizoen ging de cast als zanggroep op tournee langs vier grote steden. Met Pasen zongen ze voor Michelle Obama in het Witte Huis. Drie leden kregen een gastrol in The Simpsons. Twee van hen brengen binnenkort hun soloalbum uit. En Paul McCartney stuurde een cd’tje met de vraag of alsjeblieft een van zijn nummers in Glee mocht.

En als de uitvoering niet perfect is, zoals bij de houterige raps van de leraar, dan klopt dat, want waarom zou een leraar perfect kunnen rappen? Dat is waar Glee de levensader van de talententelevisie aanboort: de koorleden zijn maar beginners in showbizzland en kijk eens hoe goed ze het doen. Dromen komen voor je ogen uit, en worden soms verbrijzeld.

Glee, gebouwd op het succes van de talententelevisie, bracht zelf zo’n realityserie voort toen een korte reeks tv-programma’s gemaakt werd over de casting van nieuwe rollen voor het tweede seizoen. En Susan Boyle, het beroemdste product van het talentengenre, heeft een gastrol in de kerstaflevering – als medewerkster van de schoolkantine.

Glee, vanaf dinsdag 14 september op RTL5