Veelzijdig en virtuoos typeur

Ton van Duinhoven stond bekend als typetjesmaker, maar was vooral een veelzijdig acteur die ook in de kleinste rolletjes iemand tot leven kon wekken.

Een kleine, benige man was hij, met scherpe trekken en een metalige stem die zijn personages leek te analyseren alsof het studieobjecten waren – of het nu broer Lenny was in De thuiskomst van Pinter, bij toneelgroep Centrum, of de jurist die het kapitalistische westen aanklaagde in het tv-drama Tribunaal 1982. Maar tegelijk had Ton van Duinhoven ook een komediantenkant, die hem tot een van de beste typeurs van het land maakte. Zo vertolkte hij een Italiaanse ijscoman in een comedyserie met even veel vertoon van virtuositeit als een Chinees, een hoogbejaard Haags heertje, een partyrobot die op elke receptie de juiste smalltalk ten beste gaf, of de eeuwig mopperende Feijenoord-suppoost Crooswijk. Als hij ze speelde, waren dat meer dan typetjes. Ze bestonden echt.

Gisteren is Ton van Duinhoven op 89-jarige leeftijd overleden – thuis in Amsterdam, waar hij de laatste vijf jaar met een evenwichtsstoornis in bed lag.

Kort na de oorlog begon Van Duinhoven op de sportredactie van Het Parool, waar hij als vrolijke vrijetijdsbesteding tevens lid was van het journalistencabaret De Inktvis. Op een avond zat cabaretleider Wim Kan in de zaal, die de jonge journalist ter plekke uitnodigde tot zijn ensemble toe te treden. Prompt besefte Van Duinhoven toen dat zijn toekomst op het toneel lag. Hij debuteerde in 1948 bij Kan, maar vond al gauw dat hij met het spelen en zingen van cabaretteksten iets te veel aan de oppervlakte bleef – hoewel hij dat metier later nog herhaaldelijk met flair heeft beoefend, vooral op radio en televisie. Na anderhalf jaar cabaret vond hij emplooi bij het gezelschap van komedieacteur Cor Ruys, waar hij in de praktijk het acteursvak leerde.

Sindsdien heeft Ton van Duinhoven - een leven lang getrouwd met actrice Ina van Faassen – honderden rollen gespeeld in toneelstukken, tv-drama en radioseries. Maar ook was hij het middelpunt van enkele tv-shows, waarin hij monologen speelde en moderne Amerikaanse swingnummers zong, met een droog, ritmisch timbre. Zijn grootste populariteit, in de jaren zeventig, kwam door het satirische VARA-programma Hadimassa, waarin hij zo ongeveer alles kon spelen wat tekstschrijver Dimitri Frenkel Frank verzon. Hij was verbluffend veelzijdig.

Van Duinhoven was een man met strak omschreven artistieke en maatschappelijke opvattingen, wat regelmatig tot onenigheid leidde met schrijvers en regisseurs. Zo trok hij zich in 1991 na enkele repetities terug uit Schuld en boete bij het toenmalige Haarlems Toneel, waarin hij zijn laatste toneelrol zou spelen. Daarna is hij uit beeld verdwenen. Met stille trom, maar met een imposant oeuvre.