Nieuw Hilversum

Onvergetelijk. Conny Mus staat ergens in de hitte van het gevecht, hoort waarschijnlijk van de bureauredactie dat hij even moet wachten omdat het reclameblok nog aan de gang is en roept dan in de microfoon dat hij daar niets mee te maken heeft. ‘Ik ben de reclame!’ Die man begreep wat nieuws is.

Een paar jaar geleden werd het acht uur journaal van de NOS vernieuwd. Dat wil zeggen, het kreeg een ander logo, een soort vuurwerkanimatie begeleid door een paukenslag. Die voorstelling duurde een heel klein beetje langer dan de vorige introductie, het was meer getetter. Daarna kwam het gewone nieuws over de oorlogen, moorden, branden, oplichterijen. In een stukje maakte ik bezwaar tegen dat nieuwe barokke begin. Daarvoor ben ik toen door het hoofd van al het nieuws van de NOS licht berispt.

Ik heb het de NOS niet kwalijk genomen. Ze volgen daar een wereldtrend. Als er iets gebeurt dat nieuwswaarde heeft, is die waarde op zichzelf niet voldoende. Er hoort iets bij, in de studio gefabriceerd getetter om de kijker ervan te verzekeren dat hij naar iets buitengewoons zit te kijken. In 1998 heeft Neal Gabler een boek geschreven, Life. The Movie: How Entertainment Conquered Reality, waarin hij beschrijft hoe het nieuws tot een show wordt verwerkt. Voor zowel de televisiemaker als de kijkers wordt nieuws langzamerhand tot een vorm van amusement, zolang tenminste beide partijen niet door de rauwe werkelijkheid worden geraakt. Net als bij de dodensprong in het circus wordt de sensatie vooraf gegaan en begeleid door tromgeroffel en trompetgeschal.

Die onweerstaanbare drang om alles leuker, heftiger, sensationeler te maken, heeft zich over de hele openbare communicatie verspreid. Ik ga het hier nu niet weer hebben over de klassieke muziek die onderbroken wordt door kryptogrammen, taartenquizzen, het voorlezen van wezenloze nieuwtjes. De topprestatie op dit gebied wordt geleverd in het weerbericht van RTL4, met de conférence van de weervrouw/man, begeleid door foto’s van ‘de bakken water’ die we ’s middags zelf op ons hoofd hebben gekregen of schitterende wolkenluchten.

De afgelopen maanden is er weer onrust in Hilversum ontstaan, niet over wat ik hierboven heb aangeroerd, maar over de structuur van het Bestel. De omroepverenigingen kosten te veel geld, ze zijn overwegend te links, ze beginnen allemaal steeds meer op elkaar te lijken. Dat is de kern van de kritiek. De nieuwe omroepen die zijn voortgekomen uit initiatieven van De Telegraaf en GeenStijl zullen een compensatie zijn voor het overwicht van de linkse kerk, daar twijfel ik niet aan. De vraag is alleen: hoe? En dan komt de NOS met ‘het beste en belangrijkste nieuwsprogramma van Nederland’ volgens NOS-directeur Jan de Jong. Nieuwsuur. Carel Kuyl die nu nog leiding aan NOVA geeft en straks de eerste hoofdredacteur zal zijn, laat in een interview met de Volkskrant weten dat – ik vat het samen – er iets ongehoords tevoorschijn zal komen, met buitenlandse correspondenten, onderzoeksjournalistiek, achtergronden.

Ik wil het graag geloven. Na alle modieuze afbraak heeft de Nederlandse televisie zo’n rubriek broodnodig. Maar wijs geworden door tien jaar ervaring, denk ik: eerst zien.