Ga maar harder leren, horen we dan

Het demissionaire kabinet wil nog net even de eisen voor eindexamens aanscherpen.

Nieuwe regeringspartijen moeten dit afwijzen. Eerst meer geld voor onderwijs.

Voor de verkiezingen stond het als een paal boven water: er wordt niet bezuinigd op onderwijs. Hoewel verkiezingsprogramma’s verschilden in de omvang en besteding van de investeringen pronkten alle politici met dit hervonden paradepaardje.

Maar in feite is – door het demissionaire kabinet nota bene – al voor de formatie de eerste stap gezet om het ondenkbare te doen, namelijk bezuinigen op onderwijs.

Op voorstel van staatssecretaris Van Bijsterveldt heeft de demissionaire ministerraad in juli besloten de exameneisen te verhogen; iedere scholier mag straks slechts één vijf halen voor de vakken Engels, Nederlands en wiskunde.

Toegegeven, strikt genomen is dit geen bezuinigingsmaatregel – er wordt geen geld mee bespaard. Maar het plan is volledig in de geest van eerdere besparingen op het onderwijs. Er wordt – al dan niet bewust – vergeten dat er eerst een investering in de kwaliteit van het onderwijs nodig is. En die blijft vooralsnog uit.

Hoewel landen als Denemarken en Zweden hun ambities telkens verhogen en inmiddels tussen de 7 en 8 procent van het nationaal inkomen investeren in onderwijs, schommelt dit getal in Nederland al jaren rond de 5 procent, volgens Eurostat-cijfers.

Nederland staat ook al jaren laag op het lijstje met onderwijsinvesteringen van rijke landen van de OESO (Organisatie voor Economisch Samenwerking en Ontwikkeling): we staan nu op plaats 16. Laten we eens een voorbeeld nemen aan Scandinavische landen of Duitsland, die juist nu investeren in onderwijs. Duitsland pompt 12 miljard euro in onderwijs, de VS zelfs 83 miljard.

Het is nutteloos om wel meer te eisen van scholieren, terwijl het onderwijs zelf niet wordt verbeterd. Zeker leerlingen met een beperking, de zogenaamde zorgleerlingen, zijn hier de dupe van. De verhoogde eisen kunnen funest zijn voor bijvoorbeeld een dyslecticus, die nu al moeite heeft om mee te komen.

Dit voorstel geeft een kortzichtige opdracht aan de scholier, namelijk: ‘ga maar harder studeren’, zonder de leerlingen daarin te faciliteren. Zelfs een luie scholier kan inzien dat daar iets niet klopt. Op deze manier zullen getalenteerde scholieren misschien een lager niveau kiezen, omdat ze bang zijn niet aan de eisen te kunnen voldoen.

Hopelijk spreken alle partijen die aan de kiezer hadden beloofd te investeren in onderwijs zich hiertegen uit. Wij doen toekomstige regeringspartijen, welke dat ook zijn, daarom een voorstel.

Investeer in de kwaliteit van onderwijs, zodat Nederland weer bij de internationale top kan horen. Als de kwaliteit van het onderwijs verhoogd wordt, kan er best meer geëist worden van de leerlingen. Maar nu niet. Het is van groot belang dat onderwijs in het regeerakkoord niet wéér het ondergeschoven kindje wordt, zoals al jaren het geval is.

Voor de duidelijkheid: het is logisch dat er veel geëist wordt van de scholier. Onderwijs, en zeker het beroepsonderwijs, is de motor van onze economie, en leerlingen zijn verantwoordelijk voor hun toekomst. Maar eerst moet er in het onderwijs orde op zaken worden gesteld.

Helaas kunnen we weinig meer doen dan hopen dat de regeringspartners de belofte aan de kiezer nu eens niet vergeten. Want ook die kiezer gaat het onderwijs aan het hart.

Steven de Jong is voorzitter van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS).