De vos danst met de egel

Cover van het boek Johanna in de trein van Kathrin Schärer

Kathrin Schärer: Johanna in de trein. (Johanna im Zug) Vert. Esther Ottens. Gottmer, 48 blz. €13,95. 3+

Een verhaal over het maken van een verhaal in een verhaal schreef en tekende Kathrin Schärer met Johanna in de trein. Schärer speelt een spel met zichzelf en met de lezer in een interactief, vrolijk geschreven en getekend verhaal over het varkentje Johanna. Johanna dient – soms op eisen gelijkende – verzoeken in bij ‘mevrouw de tekenaar’ en is zo medeschepper in haar eigen avontuur.

De eerste laag van het verhaal is de tekentafel van Schärer, vol potjes inkt en potloden die ook op elke bladzijde van plaats zijn verwisseld – mooi oog voor continuïteit. We zien de handen van Schärer en een leeg vel papier. Dan nodigt ze de lezer uit: ‘Ik teken een lange trein, een trein met allemaal wagons. Is dit al een verhaal? Kijk maar mee, dan vertel ik je nog meer.’ Op de volgende bladzijde is er een nieuwe laag, we zien haar hand de finishing touch geven aan treincoupés met daarin een hond, een geitje en een koe.

‘In de volgende coupé zit een klein biggetje’, schrijft ze.

‘Arm biggetje

Zit helemaal alleen

In de trein naar geen –

geen idee waarheen.’

Vanaf dat punt bemoeit het varkentje zich met het verhaal. Ze spreekt Schärer toe, vraagt om een mooie vlek op haar schouder, eist en krijgt een naam en een avontuur. Schärer bedient haar op haar wenken, de trein rijdt een station binnen met een hoop ’gewemel en gewriemel en gewoel’.

De tekeningen van het station zijn geweldig om naar te kijken, zoveel dieren en opmerkelijke combinaties heeft Schärer er neergezet. Een walrus ligt te ronken op een bankje, een vos danst met een egel, een nijlpaard snikt in de armen van een tijger. Het ziet er achteloos natuurlijk uit en dat is knap.

Binnen het verhaal in het verhaal heeft Schärer ruimte voor geintjes. Ze laat de lezer een paar keer teruggaan naar een eerdere bladzijde, zoals wanneer een ijsberenkind zonder zijn ouders in een vertrekkende trein zit. Stukjes van het verhaal heeft ze op gehalveerde bladzijden geplaatst, zodat dat ook weer een intermezzo binnen het verhaal lijkt. Een bomvol boek dus. Fijn ook dat het varkentje niet al te aaibaar is; ze bonjourt Schärer zelfs weg als die haar een reisgenoot heeft bezorgd: ‘Nu is het wel genoeg. Neem een nieuw vel en teken iets anders. Wij gaan nu samen verder. Dag!’