Kort nieuws Wetenschap

Astronomen vinden verre ster met vijf planeten

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 26 aug. Astronomen van de Europese Zuidelijke Sterrewacht (ESO) hebben bij een verre ster vijf planeten gevonden. Ook vonden zij aanwijzingen voor de aanwezigheid van nóg twee planeten. Dat zou dit planetenstelsel (rond de zonachtige ster HD10180) vergelijkbaar maken met ons eigen zonnestelsel met acht planeten. Daarmee hebben de astronomen waarschijnlijk het rijkste planetenstelsel tot dusver aangetroffen – ons zonnestelsel buiten beschouwing gelaten. De afstanden van de planeten tot de ster volgen een vast patroon, net als in ons zonnestelsel, en onderzoek aan hun bewegingen laat een complexe onderlinge zwaartekrachtswerking zien. Er zijn ook verschillen: zo zijn de binnendelen van het stelsel veel dichterbevolkt doordat zich minstens vijf Neptunusachtige planeten bevinden op een afstand van de ster binnen de straal van Mars.

Borstkankereiwit geïsoleerd

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 26 aug. Britse en Amerikaanse onderzoekers hebben als eersten het eiwit geïsoleerd dat wordt gecodeerd door het beruchte borstkankergen BRCA2. Daardoor is het nu mogelijk te onderzoeken wat precies de rol van het eiwit is en waarom het kanker veroorzaakt als het gemuteerd is. Hierover verschenen gelijktijdig drie artikelen in Nature en Nature Structural & Molecular Biology (22 augustus online). Het BRCA2-eiwit is lastig te isoleren omdat het abnormaal groot is (meer dan 3.400 aminozuren), slecht oplost en snel uit elkaar valt. De onderzoekers gebruikten een nieuwe methode die deze problemen omzeilt. Ze ontdekten dat het BRCA2-eiwit bindt aan het eiwit RAD51, betrokken bij het repareren van DNA-schade, en de werking van dat eiwit versterkt.

Vier winnaars Fields-medaille

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 26 aug. Aan vier mannen die verschillende takken van de wiskunde combineerden is deze week de Fields-medaille toegekend. De jaarlijks uitgereikte Fields-medaille is een gelijkwaardig alternatief voor de Nobelprijs, die voor de wiskunde niet bestaat. Het grootste verschil is dat de prijswinnaars nooit stokoud zijn, want het prijswinnend werk moet door een veertigminner zijn verricht. De Israëlische Elon Lindenstrauss combineerde de theorie die bewegingen van planeten en biljartballen beschrijft met getaltheorie. De Vietnamese Ngô Bào Châu verbond geometrie met getaltheorie om een fundamenteel wiskundig lemma te bewijzen. De Rus Stanislas Smirnov gaf een ingenieuze en stevige wiskundige grondslag aan modellen uit de statistische fysica die bijvoorbeeld beschrijven hoe water door de bodem sijpelt of die magnetisme beschrijven. Fransman Cédric Villani bestudeerde hoe ordelijke systemen in chaos ontaarden.

GOCE-satelliet in de problemen

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 26 aug. De Europese GOCE-stalliet zit in de nesten. In maart moest de satelliet al overschakelen op de reserveboordcomputers wegens een probleem in een computerchip. Nu is ook in die reservecomputer een probleem ontstaan. Daardoor kunnen allerlei meetgegevens niet goed meer naar de aarde worden verstuurd. De gevoelige meetinstrumenten van GOCE zijn uitgeschakeld terwijl vanaf aarde wordt gepoogd de hoofdcomputer weer aan de praat te krijgen. GOCE had tweederde van de beoogde meetgegevens verzameld.

Weinig visdiefjes

Door onze redactie wetenschap

rotterdam, 26 aug. De grootste kolonie visdiefjes van Europa, in het IJsselmeer, heeft dit jaar weer weinig jongen grootgebracht. Dat meldt Jan van der Winden van het ecologisch onderzoeksbureau Bureau Waardenburg. Eind vorig jaar werd bekend dat jonge visdiefjes (een soort zeevogel) honger leden op het kunstmatige eiland De Kreupel, ten noorden van Enkhuizen. De jongen kregen te weinig en te kleine spieringen (visjes) te eten. De spieringstand in het IJsselmeer is zo laag dat spieringvissers sinds 2000 al vijf seizoenen niet mochten uitvaren. Ook dit voorjaar was de spieringvisserij gesloten. Desondanks overleefden er dit jaar slechts 500 à 1.000 jonge visdiefjes. Om de populatie in stand te houden moeten zo’n 6.000 jongen per jaar uitvliegen.