Klappen gekregen? Dan mag u het stadion niet meer in

Burgemeesters zullen de grenzen van de nieuwe voetbalwet opzoeken. Dat zal leiden tot een reeks rechtszaken, zeggen advocaten.

Drie supporters van voetbalclub ADO Den Haag gingen in februari na de verloren uitwedstrijd tegen PSV nog wat drinken in Eindhoven. Ze belandden in een café waar nogal wat PSV-supporters zaten. Er ontstond ruzie en de drie mannen vluchtten naar hun auto. Op de parkeerplaats werden ze door de PSV-fans ingehaald en mishandeld.

„De ADO-supporters waren behoorlijk gehavend. Er was geen twijfel mogelijk dat zij slachtoffer waren. Toch besloot de politie om alleen hen aan te houden”, vertelt hun advocaat, Ad Westendorp. Politiekorps Brabant Zuid-Oost bevestigt die zaterdagavond drie Haagse mannen van 40, 51 en 56 jaar te hebben opgepakt. De rechter-commissaris liet hen gaan.

„Hoewel de rechter de mannen dus niet schuldig achtte, heeft het OM de zaak toch doorgegeven aan de KNVB”, zegt Westendorp. Voetbalbond KNVB legde de drie een stadionverbod op van zes jaar. De mannen vechten dit nu aan in een kort geding. Westendorp: „De mannen zijn geen relschoppers, maar sponsors van de club. Ze hebben veel geld betaald voor business seats bij ADO, die ze nu niet kunnen gebruiken.” De KNVB verwijst voor een reactie naar het OM, dat laat weten de zaak nog „in behandeling” te hebben.

Deze zaak leert volgens Westendorp twee dingen die van belang zijn voor de nieuwe ‘voetbalwet’, die het per 1 september burgemeesters makkelijker moet maken ordeverstoorders aan te pakken.

De wet, zegt hij, voegt weinig wezenlijks toe, want de autoriteiten mogen al veel om voetbalgeweld aan te pakken. „Een melding van justitie aan de KNVB dat een geweldsincident ‘voetbalgerelateerd’ is, leidt al tot een stadionverbod”, zegt Westendorp, ook als iemand niet is veroordeeld.

Ook zal de wet leiden tot een reeks rechtszaken. „Want op tal van punten lijkt de wet strijdig met andere – vaak Europese – regels.” Westendorp krijgt bijval van andere advocaten die geregeld voetbalsupporters bijstaan. „Enkele burgemeesters zullen het voortouw nemen bij het oprekken van de grenzen. Het is aan ons om de grenzen dan weer wat terug te duwen”, zegt de Amsterdamse advocaat Paul Waarts.

De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb (PvdA) zei vorige week al dat hij de grenzen van de wet zal opzoeken. „Dat baart zorgen”, zegt de Rotterdamse advocaat Frank van Ardenne. Volgens de wet kan de burgemeester pas ingrijpen als iemand eerder herhaaldelijk de openbare orde verstoorde. „Ik verwacht dat Rotterdam die ‘herhaaldelijkheid’ naast zich neer zal leggen”, zegt Van Ardenne. „Bijvoorbeeld als autoriteiten bij een wedstrijd een groep in de stad zien die volgens de burgemeester de orde gaan verstoren.”

Met de nieuwe Wet maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en ernstige overlast – zoals de voetbalwet heet – kunnen burgemeesters supporters verplichten zich tijdens een risicowedstrijd te melden, hen verbieden een gebied te betreden of met anderen doelloos rond te hangen. Vorige week lieten gemeenten in deze krant weten bang te zijn dat de rechter hen zal terugfluiten.

Die vrees is gegrond, zeggen advocaten. Ook zij zien voldoende aanknopingspunten om maatregelen voor te leggen aan de rechter. Neem de meldingsplicht. Die gaat zo ver, dat een burgemeester van de stad waar een wedstrijd wordt gespeeld ook supporters van een buitenlandse club kan opleggen zich te melden in die stad. Dat is mogelijk in strijd met het verdrag dat alle burgers in de EU het recht geeft vrij rond te reizen.

Wij waken over de zorgvuldigheid, zeggen de advocaten. „Om te voorkomen dat mensen die niets kwaads in de zin hebben, worden opgepakt”, zegt Van Ardenne. Hij was raadsman van vele voetbalfans die op 23 april 2006 ten onrechte werden aangehouden in Rotterdam. Bij de wedstrijd Feyenoord-Ajax verrichte de politie toen 800 arrestaties – mannen, vrouwen, kinderen. Niemand is vervolgd.

De Nationale Ombudsman velde een vernietigend oordeel over de actie. Bij burgemeesters zit de schrik er sindsdien goed in. Bij overleg over voetbalgeweld vertelden ze elkaar dat ze dit nooit meer wilden. Maar de nieuwe wet biedt burgemeesters kansen om rechterlijke uitspraken te forceren, bijvoorbeeld door snel gebiedsverboden op te leggen aan groepen.

Burgemeesters zullen proberen de strenge toets van de wet naast zich neer te leggen, zegt Van Ardenne. „Als de rechter zo’n actie goedkeurt, is er opmerkelijke jurisprudentie. Als de rechter het afwijst zal de gemeente het vonnis gebruiken om de politiek te laten zien dat ze te weinig handvatten heeft.” Dat gebeurde volgens hem eerder, bij een grote fouilleeractie in de Rotterdamse Millinxbuurt, in 1999: „Een proefactie, waarbij eveneens de randen van de wet werden opgezocht.”

Burgemeesters gaan nu al ver, vindt Westendorp. Enkele ADO-supporters wilden dit voorjaar een wedstrijd bezoeken in de Italiaanse competitie. „Ze hadden dure kaartjes gekocht en vliegtickets”, vertelt Westendorp. Maar de burgemeester van Haarlemmermeer legde hen een gebiedsverbod op voor Schiphol en omgeving. „Ze hebben overwogen om toch te gaan, maar dat heb ik afgeraden.” Het schenden van een gebiedsverbod is strafbaar. „En met de kwalificatie ‘voetbalgerelateerd’ krijg je zo een stadionverbod.”