Britse bacterie overleeft in heelal

Toekomstige ruimtevaarders naar Mars krijgen misschien gezelschap van een kolonie bacteriën. Die zouden voor de ruimtevaarders zuurstof kunnen produceren, nuttige mineralen uit bodemgesteentes kunnen ‘delven’ en afval kunnen omzetten in biobrandstof. Deze maand stellen de Britse microbiologen Karen Olsson-Francis en Charles Cockell in het vakblad Planetary and Space Science alvast een kandidaat voor: een cyoanobacterie uit de kliffen bij het dorpje Beer in het Britse graafschap Devon. Die hield het 533 dagen uit op de buitenkant van het Internationale ruimtestation ISS – zo’n 300 km boven het aardoppervlak.

De bacteriën waren op aarde al wat gewend: de rotsige kliffen bevatten weinig voedingsstoffen, zomers maakt de brandende zon ze kurkdroog, lente- en herfststormen laten bijtend zout water opspattend. De bacteriën beschermen zich daar onder meer tegen met een dikke celwand en door klompen te vormen, waarvan het hart beschermd is tegen uv-stralen en uitdroging. Zo hebben ze waarschijnlijk ook de grote temperatuurswisselingen in de ruimte doorstaan, de flinke dosis kosmische straling en het feit dat water in het vacuüm van de ruimte meteen verdampt. De proef liet voor het eerst zien dat cyanobacteriën, die fotosynthese toepassen, een ruimtereis overleven.