Actie watersnood bokst op tegen 555-scepsis

De Samenwerkende Hulporganisaties (SHO) en de publieke en commerciële omroepen voeren vandaag de hele dag actie op radio en tv voor Pakistan.

„Gaat u geld geven aan giro 555”, vraagt de redactie van RTL Ontbijtnieuws op haar Hyvespagina. Vanochtend, om kwart over vijf, is 95 procent van de reacties (798 stemmen) negatief.

„Ten eerste komt het merendeel van het geld niet op de juiste plaats terecht en ten tweede ga ik geen geld aan een land geven dat een hekel heeft aan alles wat westers is en in eigen land hindoes en christenen discrimineert”, schrijft Wendy. Nederland is volgens anderen „rampenmoe” . Of: „Zolang er voedselbanken zijn, geef ik niets.”

De internetpoll is verre van representatief, maar laat zien dat er onder een deel van de bevolking scepsis is over actie 555 voor Pakistan. Daar zijn 20 miljoen mensen getroffen door overstromingen.

Voor de getroffenen van de aardbeving in Haïti schreven mensen begin dit jaar bijna als vanzelfsprekend een giro uit (opbrengst 111 miljoen euro, waarvan de helft van de overheid). Nu lijken ze terughoudender.

Volgens Jonathan Huseman van de Samenwerkende Hulp Organisaties (SHO) is geefgedrag bij elke hulpactie anders, maar is er altijd wantrouwen of geld goed terechtkomt. „De aard van rampen verschilt. In Haïti vielen tienduizenden doden. Dat was een big bang. Deze ramp dringt langzamer door”, zegt hij. Bovendien waren er aanvankelijk weinig beelden beschikbaar omdat het Pakistaanse gebied ontoegankelijk is. En de watersnoodsramp vond plaats toen half Nederland vakantie had.

Bij zo’n massale actie domineert de publieke opinie, of die nou positief of negatief is, zegt massapsycholoog Hans van de Sande van de Rijksuniversiteit Groningen. „De meeste mensen volgen de publieke opinie. Het ‘bashen’ van moslims door Geert Wilders heeft een negatief beeld geschapen. Bovendien is Pakistan voortdurend negatief in het nieuws. Osama Bin Laden zou er wonen. Er zijn wreedheden als stenigen, en corrupte leiders steken alles in eigen zak. Al die dingen worden op één hoop gegooid. Maar bijna niemand heeft werkelijk kennis van wat er echt gebeurt.”

Vandaag wordt er de hele dag actie gevoerd op radio en televisie bij de publieke omroep, de commerciële zenders RTL en SBS en ook op Sky Radio. Zonder amusement. De SHO en de mediabedrijven hebben ervoor gekozen in verschillende programma’s nadruk te leggen op informatie over de ramp en de effectiviteit van hulpverlening om zoveel mogelijk geld op te halen voor noodhulp.

Er is geen gezamenlijke tv-avond zoals begin dit jaar voor Haïti. De publieke omroep zendt Actie voor Pakistan (Nederland 2, 20.50-21.55 uur) uit, een themaprogramma waar wordt ingegaan op vragen als: komt het geld wel goed terecht? En worden de echte slachtoffers bereikt?

Alle programma’s die meedoen, schakelen rechtstreeks naar een belpanel voor een actuele tussenstand van de giften. Daar noteren Bekende Nederlanders donaties. De afgelopen twee weken is ruim zes miljoen euro gestort op giro 555. De regering deed daar vandaag twee miljoen euro bij.

Kan deze massale media-aandacht voor Pakistan de scepsis ook wegnemen? „Ja”, zegt massapsycholoog Van de Sande. „Dat kan zeker gaan werken. Als mensen zien dat anderen massaal geven, kan de publieke opinie keren. Massapsychologie draait rond onzekerheid. We weten niet hoe het zit. Maar als de media ons vertellen dat iedereen geeft, zijn meer mensen geneigd te geven.”

Zardari: pagina 5

555: pagina 7