Dode boom

‘Het onderhavige perceel kan niet worden beschouwd als een Nederlands monument van geschiedenis of kunst.’ Met deze woorden leek minister Joseph Luns in 1954 het lot van het Anne Frankhuis te bezegelen: rijp voor de sloop. Het pand op Prinsengracht 263 was totaal vervallen, bovendien stond een textielfabrikant te popelen om er een nieuw kantoorgebouw neer te zetten.

De aanstaande afbraak kon de media niet boeien. Kranten waren meer geïnteresseerd in het lot van het eveneens vervallen huis om de hoek, op Westermarkt 6, waar de beroemde Franse filosoof Descartes de zomer van 1634 had doorgebracht.

Hoe anders was de situatie een jaar later. Inmiddels was op Broadway de musical The Diary of Anne Frank in première gegaan – een overdonderend succes. Ineens stond Anne Frank in het middelpunt van de belangstelling. ‘Nederland zal het als een nationale schande moeten voelen, als dit huis inderdaad wordt gesloopt,’ schreef Het Vrije Volk. De druk op de gemeente werd opgevoerd. Met succes: het stadsbestuur schonk de textielfabrikant een bedrijventerrein aan de rand van Amsterdam.

Hiermee was het pand gered en kon een ondergedoken meisje met een dagboek het wereldwijde symbool worden voor de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. Het Anne Frankhuis werd een even grote toeristische attractie als de Wallen of de Amsterdamse coffeeshops. Anne groeide uit tot een soort heilige, met relikwieën en al. Dat bleek in 1993, toen de kastanjeboom uit de tuin van de overburen moest worden gekapt vanwege bodemvervuiling. De verontwaardiging was groot, want Anne had in haar dagboek drie keer over deze boom geschreven. Voor de camera’s van CNN besloot de verantwoordelijke wethouder dan ook ter plaatse dat de gemeente voor 350.000 gulden een bodemsanering zou uitvoeren. Drie jaar geleden werd de mediahype over de inmiddels door zwammen aangetaste boom nog eens grondig overgedaan. Een stalen driehoeksconstructie was voortaan nodig om de boom kunstmatig overeind te houden.

En nu is dan eindelijk de kastanje geveld, door een windvlaagje. Ook al beschouwden sommigen de onderhavige boom als een Nederlands monument van geschiedenis of kunst, natuurlijke organismen blijven sterfelijk. Daar is nu eenmaal niets aan te doen.