Vijf boeken over mijnen

1 Hector Malot, Alleen op de wereld (Sans famille) (1878) De passage over de mijnramp is een van de bloedstollendste scènes uit de roman over de jonge Rémi. Rémi werkt als lorriedrijver op 50 meter diepte als hij een ‘angstaanjagend gedonder’ hoort en een troep vluchtende ratten tussen zijn benen ziet doorschieten. Dan volgt een kolkende stroom water, die steeds hoger komt terwijl Rémi en zes van zijn kompanen zich naar een hoger gelegen gang haasten. Ingesloten, beschermd door een luchtbel, bijna zonder eten, in het aardedonker en overgeleverd aan de ‘stilte van het graf’ wachten ze – ‘als schipbreukelingen op een vlot’ – op de reddingswerkers die pas veertien dagen later komen.

2 Émile Zola, De mijn (Germinal) (1885) Beroemde roman over de noodlottige afloop van een mijnwerkersstaking in Noord-Frankrijk. Fragment: ‘Opnieuw zag hij het monster dat zijn dagelijkse portie mensenvlees verslond. En terwijl de kooien opdoken en weer wegzonken, leek het net of een vraatzuchtige reus met een moeiteloos slikkende keel onafgebroken hele ladingen mensen opslokte. Sinds zijn ongeluk had hij een nerveuze afschuw van de mijn.’

3Herman Heijermans, Glück Auf (1911)Toneelstuk over een ramp in de mijn Radbod in Westfalen, waarbij 348 dodelijke slachtoffers vielen. Heijermans bracht vermomd als kompel een week door in een mijn om onderzoek te doen voor het stuk. In Glück Auf wordt, net als in Zola’s Germinal, een mijnwerkersstaking doorkruist door de ramp. Het stuk begint en eindigt met een aandeelhoudersvergadering om aan te geven dat alles bij het oude blijft.

4 Upton Sinclair, King Coal (1917) Roman naar aanleiding van een mijntragedie in de Rocky Mountains. De rijke jongeman Hal Warner werpt zich op als advocaat van de mijnwerkers. Fragment: ‘Op zondagen, de enige dag in de week dat hij bij daglicht at, zwermden de vliegen overal over uit. Hij herinnerde zich dat hij een fysicus ooit hoorde zeggen dat een verlicht man banger zou moeten zijn voor de vlieg dan voor de Bengaalse tijger.’

5 Barbara Kingsolver, Holding the Line (1989)

Non-fictieboek over de achttien maanden durende staking in de jaren tachtig in de Morenci-kopermijn in Arizona, en dan vooral over de rol van vrouwen binnen de staking. Kingsolver werkte er als freelance journalist en interviewde veel familieleden van de stakers.

De rubriek ‘De Lijst’ geeft kunstuitingen bij het nieuws. De aanleiding vandaag: het verhaal over de Chileense mijnwerkers op pagina 4-5.