Van de Anne Frankboom resteert een meter

Hij kon nog wel vijf tot tien jaar mee, zeiden experts over de in 2008 geredde Anne Frankboom. Gisteren waaide de kastanje toch om. Maar er zijn opvolgers. En er is handel.

De breuk van de geknakte kastanjeboom oogt als een opengesperde muil. Het gelige hout aan de binnenkant voelt zacht en verend aan, als peperkoek. De reusachtige takken op de grond hebben een kleine jungle geschapen in de achtertuinen van enkele grachtenpanden.

De Anne Frankboom is niet meer, gisteren vroeg in de middag geveld door de zomerstorm. „Dit komt echt door de klimaatverandering. De boom was extreem zwaar door de enorme regenval en de wind in de binnentuin was heftiger dan we konden voorzien in 2008, toen we een constructie lieten aanbrengen”, zegt Helga Fassbinder, voorzitter van de Stichting Support Anne Frank Tree. Deze stichting heeft de boom de afgelopen jaren beheerd.

De dertig ton zware boom uit de negentiende eeuw brak gisteren ongeveer een meter boven de grond af. De kastanje is evenwijdig aan de huizenrij in de tuin gevallen, met de speciale stalen driehoek eromheen. De schade lijkt gering. „De constructie heeft ervoor gezorgd dat de boom in de goede richting is gevallen”, zeggen twee mannen van Van der Leij Bouwbedrijven, die de stalen driehoek hebben gemaakt.

„Het is reuzejammer dat het niet is gelukt de boom nog enkele jaren te behouden”, zegt professor Arnold Heertje, bestuurder van de stichting. „Toch vind ik het goed dat we het hebben geprobeerd. Voor miljoenen is Anne Frank het symbool van de Jodenvervolging. En de boom die Anne Frank heeft beschreven heeft voor veel mensen betekenis gehad. Dat is wel gebleken uit de reacties toen de boom gekapt dreigde te worden.”

Het Amsterdamse stadsdeel Centrum besloot de witte paardekastanje in 2006 te laten kappen, nadat onderzoek had uitgewezen dat tweevijfde van de boom door schimmel was aangetast. De Bomenstichting en een aantal buurtbewoners verzetten zich daartegen, omdat de boom overlevingskansen zou hebben. Zij kregen grote internationale bijval, omdat de kastanje in Het achterhuis wordt beschreven [inzet].

Nadat de rechter de kap had tegengehouden, kon een alternatief voor de boom worden uitgewerkt. Een stalen driehoekige constructie, die 50.000 euro kostte, ondersteunde de boom. Die kon volgens deskundigen nog vijf tot tien jaar mee. „In mei hebben boomexperts aangegeven dat de boom er goed uitzag”, zegt Fassbinder.

De betrokken adviseurs en constructeurs zijn gistermiddag meteen begonnen met het onderzoek naar de oorzaak van het omwaaien. De bouwkundige Rob Hoogendijk, adviseur, wil geen commentaar geven: „We komen nog met een verklaring.” De mannen van Van der Leij Bouwbedrijven zeggen niets te weten. „Ik weet wel dat de boom is bezweken door windkracht elf”, zegt een van hen.

Daar gelooft buurman Charles Kuijper niet veel van: „Het was windkracht elf op straat, niet hier in de binnentuin. Bij de enorme regenval van de afgelopen dagen heeft de boom veel water opgezogen. De boom is topzwaar geworden.” Kuijper baarde enige jaren geleden opzien door kastanjes van de boom via eBay te verkopen voor 10.240 dollar, toen bijna 7.000 euro. Dat geld schonk hij aan de Anne Frank Stichting.

Hij is geen nieuwe acties van plan. „Het is afgelopen.” Hij wijst in zijn eigen tuin op enkele piepkleine kastanjebomen, ontsproten aan de kastanjes van de gevelde reus. „Dat zijn de nieuwe Anne Frankbomen.” Bij een kweker in Groningen staan enkele stekken van de boom, maar of een ervan in de tuin komt, is onduidelijk.

Stadsdeel Centrum vergaderde vanmorgen over de afgifte van een spoedvergunning voor een kraan om de oude boom weg te halen.

Op veilingwebsite Marktplaats stonden vanmorgen advertenties voor takken, stekken, kastanjes en foto’s van de Anne Frankboom. „De meeste zijn al weg! Laatste stukken gaan nu d’ruit”, luidt de wervende tekst bij afgewaaide takken. Heertje noemt dergelijke verkopen „weinig elegant” in het licht van de geschiedenis: „Voor veel mensen is de boom via Anne Frank verbonden aan de Jodenvervolging.”