Maakt deelname CDA aan coalitie xenofobie normaal? 2

Hoe langer de formatieonderhandelingen duren, hoe duidelijker het voor Arjan Kaaks wordt dat de weg die het CDA aan het inslaan is de verkeerde is. „Dat we straks van een gedogende PVV afhankelijk zijn, kun je niet even gemakkelijk wegzetten. We zitten in een driehoeksrelatie aan elkaar vast. Het zijn gewoon formatieonderhandelingen met drie partijen aan tafel. En er komen straks gewoon drie handtekeningen onder de akkoorden te staan.”

Arjan Kaaks, die dit jaar meeschreef aan het CDA-verkiezingsprogramma, vindt dat zijn partij niet in een minderheidskabinet moet stappen dat gedoogsteun krijgt van de PVV. Zijn partij moet kiezen voor de lange termijn.

Het land moet toch geregeerd worden?

„Zeker. Maar met de PVV heeft mijn partij geen programmatische overeenkomsten. Wij hebben een compleet verhaal over de agenda van Nederland, de agenda van de PVV is vooral anti-islamitisch. Wat Wilders verder met Nederland wil, sluit niet aan bij ons. Dat de formatie lang duurt hangt daar ook mee samen. Wilders denkt totaal anders over hoe 18 miljard bezuinigd kan worden. De VVD-agenda sluit wel aan bij de onze. Er zal een regeerakkoord komen dat een zware wissel zal trekken op de samenleving. Dan is het niet goed dat die coalitie in feite maar steunt op 35 procent van het electoraat.”

Acht u de christen-democratische uitgangspunten dan niet meer veilig in het minderheidskabinet?

„Op papier zal wel worden vastgelegd dat de rechtsstaat overeind blijft. Maar uiteindelijk dragen we bij aan een klimaat van repressie, en een verdere normalisering van xenofobie en discriminatoire ideeën. Dank zij ons dreigt de PVV aan glans te winnen. Als ik lees dat actieve moslims in het CDA zich niet meer bij ons thuis voelen moeten we ons ernstige zorgen maken. Straks zijn wij er zelf verantwoordelijk voor dat gematigde moslims ons verlaten en zich in eigen partijen organiseren. Het zou toch wel heel erg zijn als onze partij op die manier bijdraag aan de polarisatie. We moeten af van die cultuur van angst. Het CDA is een partij van hoop, van een positieve blik op de toekomst.”

Toch hoort u bij een minderheid, zo blijkt uit peilingen onder leden. De partijtop lijkt ook voor samenwerking met de PVV te zijn.

„Dat vraag ik me af. We hebben juist een leiderschapsprobleem. We zijn onze partijleider kwijtgeraakt, de fractievoorzitter, de partijvoorzitter, de niet benoemde kroonprins Eurlings en de belangrijke adviseur Jack de Vries. Gecombineerd met het enorme zetelverlies zou ik zeggen dat we juist nu dichtbij onze kernwaarden moeten blijven. Dat zijn gelijkwaardigheid en solidariteit, en vrijheid van godsdienst en vrijheid van onderwijs. En we moeten nieuw leiderschap installeren, niet een enorm risico nemen door met de PVV te gaan samenwerken. Ik kan billijken dat in the heat of the moment is besloten om te gaan onderhandelen, maar we moeten het niet doen.”

Welk kabinet moet er dan komen?

„Het middenkabinet moet nog een kans krijgen. We zijn niet dol op de PvdA maar we moeten proberen over onze schaduw heen te springen. Dan komt er tenminste een meerderheidskabinet dat moeilijke maatregelen neemt. Als dat niet lukt moet er maar een zakenkabinet komen. Dan kunnen we als partij de tijd nemen om een heldere agenda voor de komende 15 jaar op te stellen. In de periode-Balkenende hebben we daar onvoldoende resultaat mee bereikt. Het verkiezingsprogramma was genuanceerd en pragmatisch. Maar vervolgens moet je dat in tien heldere standpunten vertalen. Dat hebben we niet goed gedaan. In de oppositie kunnen we onze boodschap opfrissen en nieuw leiderschap zoeken.”