Geen broertjes, wel een opvolger

Het is het klassieke probleem van elk familiebedrijf: wie volgt opa op? Hoe ouder het bedrijf en hoe succesvoller, des te pregnanter die vraag. Vooral als de volgende generaties minder zakelijk talent tentoonspreiden dan de pater familias.

Bij SHV, het grootste familiebedrijf van Nederland, doen ze daar na vijf generaties niet meer zo moeilijk over. Sinds Paul Fentener van Vlissingen in 1998 afzwaaide als bestuursvoorzitter (en president-commissaris werd), benoemden de eigenaren geen bloedverwant tot nieuwe topman. Paul werd opgevolgd door Piet Klaver, die met zijn dienstverband van toen al tientallen jaren nauwelijks een buitenstaander kon worden genoemd.

In 2006 ging Klaver met pensioen en werd de Ier Patrick Kennedy de volgende externe hoogste baas. De aanvankelijke, want publiekelijk door Paul van Vlissingen aangewezen, kroonprins was ook al geen familielid, maar Derk Doijer had zich kort ervoor om persoonlijke redenen terug getrokken bij het concern.

Gisteren kondigde SHV (energie, transport, investeringen en Makro) tamelijk onverwacht de derde niet-familiaire topman op rij aan. De huidige bestuursvoorzitter van havenbedrijf Vopak John Paul Broeders zal vanaf april volgend jaar aan het roer van het familieconcern gaan staan. Vopak wijdde er een uitgebreid persbericht aan, SHV slechts twee zinnen. Beleggers schrokken ervan; het aandeel Vopak gleed 1,7 procent onderuit – een compliment voor de vertrekkende topman.

Is het een manco dat SHV geen opvolgers uit eigen gelederen weet te rekruteren? Aangevuld met Duitse staken is de familie talrijk en in het algemeen hoog opgeleid en ambitieus. Paul Fentener van Vlissingen, die in 2006 overleed, vond van niet. In zijn laatste interview met deze krant achtte hij het juist getuigen van kracht als een familieconcern buiten de deur kijkt. „Bij veel familiebedrijven gaat het mis omdat de ouders het zo belangrijk vinden dat zoon of dochter de hamer overneemt, zonder naar talent of ervaring te kijken.” Na Pauls afscheid in mei 2005 werd zijn nichtje Annemiek president-commissaris en daarmee de belangrijkste telg van de dynastie.

Opvallender dan het niet doorbreken tot de top is de algehele afwezigheid van de huidige jonge generaties Fentener van Vlissingen in het bedrijf. Geen van hen bekleedt een verantwoordelijke functie. Dát moet wel pijnlijk zijn voor al die pionierende voorvaderen of wie er ook boven de haard hangt: de huidige familie lijkt helemaal geen zin te hebben om carrière in eigen nest te maken.

Philip de Witt Wijnen