De stille kracht mag 'iets harder'

Paul Verhoeven werkt aan de verfilming van Louis Couperus’ Indische roman De stille kracht. „De roman zegt veel over onze tijd.”

„De film wordt gewelddadiger, spannender en onthutsender dan het boek; anders komt er geen hond kijken”, zegt regisseur Paul Verhoeven over zijn voorgenomen verfilming van de roman De stille kracht van Couperus: „De seks zit wel goed, maar het geweld moeten we iets aanzetten. In de roman wordt bijvoorbeeld een Indische volksopstand verijdeld. Die laten wij natuurlijk gewoon doorgaan.”

Verhoeven lichtte vanmiddag telefonisch zijn filmplannen toe. Met zijn vaste scenarioschrijver Gerard Soeteman is hij onlangs begonnen aan het schrijven van een script. Volgens Verhoeven zegt de koloniale roman uit 1900, over de botsing tussen de Indonesische bevolking en de Nederlandse overheersers, veel over deze tijd: „Couperus is maar een jaar in Nederlands-Indië geweest, maar hij heeft goed gezien wat daar aan de hand was: de opkomst van het moslimfundamentalisme die gepaard ging met anti-koloniale gevoelens en haat tegen de blanken. De islamistische hadji’s kanaliseerden het sluimerende verzet tegen de blanken. Hij had goed door dat de Nederlandse overheersing onhoudbaar was omdat ze niets van het land begrepen.”

Producent is San Fu Maltha, die in 2006 ook Verhoevens oorlogsfilm Zwartboek produceerde. Volgens Maltha is de financiering van de film nog niet rond. Volgens Verhoeven wordt de film goedkoper dan Zwartboek (18 miljoen), maar duurder dan Soldaat van Oranje (2,5 miljoen euro). Verhoeven: „Het verhaal speelt zich af in enkele straten, dus ik heb niet zoveel verschillende locaties nodig. Ook zit er minder actie in dan in Zwartboek. Vooral de 19de-eeuwse aankleding maakt het duur.”

Vervolg Verhoeven: pagina 8

‘Stille kracht wordt thrillerachtig’

Een kostenraming wil Verhoeven noch Maltha geven. Maltha: „Paul draait niet als andere regisseurs. Bij hem kunnen de meest eenvoudige scènes toch nog heel ingewikkeld worden. Wat simpel lijkt op papier, is bij de uitvoering een stuk minder simpel. Paul wil vaak meer mensen, meer belichting. Ik heb van de vorige keer geleerd dat we pas als de film gedraaid is kunnen weten wat de kosten zijn.” De Stille Kracht wordt volgens Maltha, ook een internationale coproductie. „Een internationale partij die destijds ook een deel van Zwartboek heeft gefinancieerd heeft nu ook interesse getoond”, aldus San Fu Maltha.

De stille kracht wordt Verhoevens eerste film over Indonesië en het koloniaal verleden, maar hij heeft als geboren Hagenaar wel veel met het land: „Twee van mijn tantes woonden in Nederlands-Indië, dus we hadden wel pijlenkokers en wajangpoppen in huis. Thuis in Los Angeles heb ik wat krissen aan de muur hangen. Na de Politionele Acties van 1948 kregen we een Indische jongen en een meisje in huis. Dus voor mij is Indonesië niet veel verder dan Delfzijl.”

De stille kracht is een roman over Nederlandse kolonialen in Nederlands-Indië, die zich bedreigd voelen door paranormale verschijnselen. Volgens Maltha is het de tweede film waarin Verhoeven zich zal bezighouden met ‘bovennatuurlijk verschijnselen’. „Als je deze film door Paul laat maken dan kan je er zeker van zijn dat die bovennatuurlijke elementen op een thrillerachtige manier zullen worden verfilmd.”

In de film die Verhoeven zich voorstelt, vertelde hij, zal een grote plaats worden ingeruimd voor thema’s die in Couperus’ roman meer latent aanwezig zijn: verzet tegen de koloniale overheerser van de zijde van de inlandse bevolking, en de rol van fundamentalistische moslim-filosofieën bij het verzet tegen het kolonialisme. Maltha: „De film zal zeker gaan over het verliezen van de Nederlandse grip op haar kolonie. Maar we willen geen verhaal vertellen vanuit het Nederlandse of Indonesische kamp. Het wordt eerder een film met meerdere lagen waarin goed en kwaad niet zo eenvoudig van elkaar zijn te onderscheiden.”

De stille kracht is een keer eerder verfilmd, als driedelige televisieserie van de AVRO uit 1974. Walter van der Kamp regisseerde, de hoofdrollen werden gespeeld door Pleuni Touw, Bob de Lange en Willem Nijholt. „De film wordt heel anders dan de serie”, zegt Maltha. „Maar ik kan me nog wel herinneren dat kijkers bijna bang waren voor de bovennatuurlijke en het ongrijpbare aspecten in de serie. Diezelfde fascinatie willen we nu opnieuw creëren.”

Verhoeven heeft de zes uur durende serie onlangs nog bekeken: „Maar ik had er niets aan. Die serie is gewoon toneel op tv; stilstaande mensen die hun tekst opzeggen. Je ziet overduidelijk dat het in de studio is opgenomen. Ik wil natuurlijk wel gewoon in Indonesië draaien.”