Bijrol in formatie kweekt onvrede in senaat

De eerste begroting van het beoogde kabinet van VVD en CDA met steun van PVV dreigt op grote weerstand te stuiten in de Eerste Kamer. In de senaat hebben de drie partijen samen slechts 35 van de 75 zetels. De begroting is het eerste belangrijke wetsvoorstel waar de Eerste Kamer zich over moet buigen.

Begrotingsbehandelingen in de Eerste Kamer zijn normaal gesproken hamerstukken. Over sommige (onderdelen van de) begrotingen van de departementen wordt een debat gehouden, meestal na goedkeuring van die begrotingen.

Maar dit jaar is de politieke situatie anders dan anders. Sinds 1918 is het niet voorgekomen dat een kabinet wel een meerderheid had in de Tweede Kamer, maar niet in de senaat.

Volgens veel partijen in de Eerste Kamer gaan de partijen die nu onderhandelen daar veel te makkelijk aan voorbij en verwachten ze dat de senaat wel met de begroting zal instemmen. „Er heerst een ongelooflijke overmoed”, zegt fractievoorzitter Han Noten (PvdA). „Wij zijn geen raad van adviseurs ofzo, wij zijn een politiek orgaan.” Fractievoorzitter Tof Thissen van GroenLinks zegt dat „het kabinet de borst kan nat maken. Het worden moeilijke begrotingsbesprekingen. Wij zijn geen stempelmachine.” Niko Koffeman van de Partij voor de Dieren spreekt van „een levensgroot probleem” voor het kabinet.

De partijen in de senaat vrezen dat het beoogde kabinet zal komen met strenge maatregelen op het gebied van immigratie en veiligheid. Ook de omvang van de aangekondigde bezuinigingen (18 miljard) ligt gevoelig. Verder is er grote onvrede over de gedoogrol van de PVV.

Het is nog onduidelijk hoeveel maatregelen en bezuinigingen al in de begroting zijn verwerkt. De bijzondere situatie doet zich nu voor dat de nieuwe coalitie aan een regeerakkoord werkt, terwijl CDA en ChristenUnie als demissionair kabinet tegelijkertijd een ‘beleidsarme’ begroting opstellen. In dat geval zal het kabinet de komende tijd met wijzigingen op de begroting komen, die ook door de Eerste Kamer moeten.

Fractievoorzitter Hans Engels (D66) wijst erop dat de senaat zich traditioneel terughoudend opstelt: „Het afkeuren van een begroting is een zwaar middel. Maar het is moeilijk te overzien wat er nu gaat gebeuren. Als er zorgelijke ontwikkelingen zijn, komen we zeker in actie.”

Senaat: pagina 2