Sarkozy en Barroso 'botsen' over hulp

President Sarkozy wil dat de EU meer doet voor Pakistan. Maar Frankrijk zelf doet weinig voor de slachtoffers. „Het zijn eerder lidstaten die te weinig doen dan Brussel.”

Dé zomerrel van Brussel begon dit jaar op een zondag. Afgelopen zondag, om precies te zijn. Toen stuurde de Franse president Nicolas Sarkozy een brief naar José Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie. Daarin stond dat de Commissie „méér moest doen” voor slachtoffers van de overstromingen in Pakistan dan het sturen van de veertig miljoen euro die al waren vrijgemaakt. Ook zou de Europese Unie een „reactie-capaciteit moeten hebben voor dit type crisis”. Frankrijk zou daar „binnenkort voorstellen voor doen”.

Dinsdag schreef Barroso een brief terug. De Commissie was de eerste die geld vrijmaakte voor noodhulp aan Pakistan, schreef Barroso, toen eind juli bleek dat de moesson op een catastrofe uitliep. „Mijn diensten hebben keihard gewerkt om te zorgen dat dit geld zo snel en goed mogelijk ter plaatse wordt uitgegeven.” En, ook de Commissie had een „actieplan voor de beste mobilisatie en samenhang van hulpmiddelen”. Eurocommissaris voor humanitaire hulp Kristalina Georgieva zou de nieuwe aanpak „binnenkort” presenteren.

Aan de twee brieven valt weinig venijnigs te ontdekken. Maar diverse media meldden dat Sarkozy Brussel verweet niet genoeg te doen voor Pakistan. Ook zou Sarkozy een humanitaire troepenmacht willen om hulp bij slachtoffers te krijgen. Barroso zou zijn medewerkers assertief verdedigen. „Tit for tat”, sneerde een persbureau. Georgieva onderbrak haar vakantie, verhoogde woensdag het hulpgeld naar zeventig miljoen en kondigde aan dat ze maandag naar Pakistan reist.

Wat is hier aan de hand? Weinig, zo blijkt. Het is augustus, de Europese politiek ligt stil. In deze nieuwsarme maand wordt een mug snel een olifant. „Een politicus die in augustus Roma het land uitzet of uithaalt naar Brussel,” zegt een commissiefunctionaris, „weet dat hij alle aandacht krijgt. Sarkozy is hier een meester in. Hij wil in 2012 herkozen worden en wil zich krachtdadig profileren.” In zijn ogen is Sarkozy’s brief voor binnenlands-politieke consumptie bedoeld.

Als één land weinig voor Pakistan doet, is het Frankrijk. InLe Monde klaagden hulporganisaties en VN-medewerkers woensdag over het gebrek aan Franse donaties. Na de aardbeving in Franstalig Haïti, waaraan zij gul gaven, zouden de Fransen ‘humanitair moe’ zijn. Ook raakt het voormalig Britse Pakistan, chaotische frontlinie in de strijd tussen Al-Qaeda, westerse landen en een corrupt regime, de Franse gemoederen minder. Donderdag ging er zestig ton Franse hulpgoederen naar Pakistan. In totaal had Parijs toen ongeveer één miljoen euro gegeven. Ter vergelijking: Amerika, heeft inmiddels 150 miljoen dollar (120 miljoen euro) toegezegd, de Europese Commissie beloofde eerder deze week zeventig miljoen en heeft dat bedrag nog opgehoogd. Groot-Brittannië alleen al stuurde meer dan 35 miljoen. De Britse vicepremier Clegg noemt de internationale respons „lamentabel, absoluut miserabel’’.

Bekritiseert Sarkozy Barroso om de aandacht van dit Franse onvermogen af te leiden? Iedereen weet dat EU-lidstaten het prima vinden als de Commissie hulp verleent aan ‘vergeten crises’, zoals in de Sahara. Maar als de tv-camera’s er bovenop zitten, zoals nu in Pakistan, zien zij liever nationale vlaggen op tenten en voedselpakketten dan Europese vlaggen. Georgieva zei woensdag zelf dat je overal Amerikaanse vlaggen ziet in Pakistan en nauwelijks Europese.

Haar woordvoerder wijst er echter op dat Sarkozy’s brief nauwelijks kritiek op de Commissie bevat. „Hij schrijft alleen dat we méér moeten doen.” Europarlementariër Thijs Berman (PvdA) zegt: „Kritiek zou onterecht zijn. De VN zeggen dat er ruim 400 miljoen nodig is. Daarvan zou de EU eenvijfde moeten leveren, zo’n tachtig miljoen. Dat is bijna wat de Commissie heeft gestuurd. Het zijn eerder lidstaten die te weinig doen, dan Brussel.’’ Troepen sturen vindt Berman „onzin” – als er in Pakistan iets functioneert, is het wel het leger. „Wat nodig is, is geld om lokaal voedsel in te kopen, en schoon water. Via de VN, niet militairen.”

Het lijkt Sarkozy meer te gaan om ‘reactie-capaciteit’ voor EU-hulp dan om troepen. Dat verwijst volgens ingewijden naar betere coördinatiemethodes van nationale middelen, waarover de 27 EU-lidstaten al langer discussiëren. De vraag is hoe de EU bij rampen moet opereren. Blijft iedereen op eigen houtje materieel sturen met de nationale vlag erop, met het risico dat er te veel veldhospitalen arriveren of juist niet één? Of moet er een ‘pool’ komen van materieel dat in diverse landen beschikbaar is, waarbij je moet bijhouden wie nationaal wat beschikbaar heeft?

Frankrijk wil dat laatste. Het is efficiënt en bespaart geld. Als test werden er bij Portugese bosbranden deze zomer helikopters uit andere landen ingezet. Maar Duitsland vreest dat elk land dan bezuinigt op materieel ‘omdat een ander ons wel helpt’. Ook daar zit wat in, zeker nu regeringen moeten bezuinigen. De discussie wordt in september voortgezet. Het lijkt erop dat Sarkozy hier met zijn brief vast een voorschot op neemt. Georgieva, een ervaren oud-Wereldbankfunctionaris met een solide reputatie, zei woensdag dat zij „openstaat voor diverse oplossingen’’. En daarmee was dit augustusrelletje ook weer gesust.