nrc.nl/eurocrisis

Liefde voor de dino’s

De Europese Commissie kon zijn klauwen in ING zetten. In Royal Bank of Scotland deels ook. Maar andere financiële dinosaurussen in Europa lijken intact te blijven. Hoewel je ze nog steeds too big to fail kunt noemen, dan wel too big to manage. Reuzenbanken dwingen kleiner te worden, is een taboe voor landen als Frankrijk en Duitsland met nationale kampioenen als Société Générale, BNP of Deutsche Bank. Met balanstotalen van meer dan 1.000 miljard euro kunnen deze banken een hele overheid mee trekken als ze ooit omvallen.

De Europese Commissie stelde deze week nieuwe regels voor om via toezicht meer greep op de kolossen te krijgen. Ietsje dan. Het gaat daarbij om instellingen die bankieren, verzekeren of andere financiële activiteiten combineren. De lidstaten en het Europese Parlement moeten er nog mee instemmen, dus het zal niet eerder dan volgend jaar zijn doorgevoerd.

Belangrijkste punten waarmee de bank-verzekeraars en andere financiële reuzen te maken krijgen:

· Toezichthouders moeten ervoor zorgen dat zo’n conglomeraat zijn kapitaal niet twee keer aanwendt. · Er komt meer toezicht op risico’s voor zo’n groep als geheel, los van specifieke bank- of verzekeringsactiviteiten. Die kunnen te maken hebben met besmettingsgevaar van het ene naar het andere onderdeel.

· Niet langer hoeft de toezichthouder te kiezen of hij over een holding als geheel of alleen over zijn afzonderlijke activiteiten toezicht houdt. Dat mag allebei gaan gebeuren.

· Voor het aanduiden van een financiële instelling als conglomeraat hoeft niet alleen meer gekeken te worden naar de balansgrootte.

· Nauwere samenwerking tussen de toezichthouders in de verschillende Europese landen bij financiële dienstverleners die in meerdere landen actief zijn, met daarbij een rol voor de nieuwe European Financial Supervision Authorities.

Drastisch klinkt het allemaal niet. Het is vooral een poging van de Commissie om het bestaande systeem van regels te repareren omdat het toezicht op de conglomeraten niet altijd effectief is.

Echt aanpakken van de financiële molochs doet de EU echter niet. Brussel zwicht voor het argument van een aantal van deze reuzen dat juist zij de crisis hebben doorstaan. Alleen banken die tijdens de crisis een beroep moesten doen op staatssteun, moeten op last van Brussel activiteiten afstoten. RBS is daar een voorbeeld van in Groot-Brittannië. ING moet zelfs zijn bank en verzekeraar splitsen.

Voor Nederland heeft dat tot gevolg dat de kwetsbaarheid afneemt, al blijft ING een grote partij voor een relatief klein land. Andere landen kunnen bij een volgende economische klap nog altijd met het probleem van de reuzenbanken te maken krijgen, zolang de EU niet streeft naar kleinere banken.

Verschillende economen in Europa als Paul de Grauwe, met zijn narrow banking, en Laurence Kotlikoff dringen al langer aan op kleinere, minder risicovolle banken die ook zonder risico voor de staat kunnen omvallen. Maar de limited purpose bank van Kotlikoff is met deze nieuwe regels in Europa nog heel ver weg. (DvL)

Nieuwe economie

Vormen de kredietcrisis en de daarop volgende schuldencrisis het begin van het einde van het kapitalisme? Volgens een aantal reageerders op het eurocrisisblog wel. Ze grijpen de discussie over de schuldencrisis aan om hun eigen voorstellen te doen voor een nieuwe economische orde. De rode draad is dat het huidige systeem onrechtvaardig, corrupt en moreel failliet is.

Om te beginnen moeten bankiers gestraft worden voor hun hebberige gedrag waarmee ze de wereldeconomie in recessie hebben gestort. „Wat mij betreft moeten bankiers vele jarenlang door het kattenluikje naar binnen. Het feit dat zij dit zelf niet inzien, levert mij een levenslange wantrouwende antipathie tegen hen op”, is een van de reacties.

Ook de centrale banken van Europa en de Verenigde Staten liggen onder vuur omdat ze de crisis alleen maar zouden verergeren: „Het wordt hoog tijd de Fed (Federal Reserve, het stelsel van Amerikaanse centrale banken) te sluiten, het gajes dat daarachter zit levenslang te geven en wat rentevrij geld te laten circuleren, geproduceerd door de overheid, in plaats van rentedragend toiletpapier.”

Als het huidige systeem failliet is verklaard, hoe moet het dan wel? De meningen wisselen van een terugkeer naar communistische systemen tot het oprichten van een nieuwe economie, gericht op duurzaamheid en levenskwaliteit. Sommigen zoeken helemaal geen oplossing voor de economische malaise. Want een zwakke economie is goed voor het milieu, luidt het argument. Of, zoals een voorstander van dit scenario het op het eurocrisisblog verwoordt: „Ik hoop van harte dat de hele wereldeconomie in een driedubbele dip valt. Het lijkt de enige manier om onze planeet nog te redden.”

Wat vindt u? Is het tijd voor een nieuw economisch systeem? Of blijft de markteconomie, al dan niet aangevuld met enige staatsinmenging, de beste weg? (YV)

Discussieer over deze onderwerpen op nrc.nl/eurocrisis