Neptunus sleept vele Trojanen mee

De planeet Neptunus wordt op zijn weg rond de zon vergezeld door twee grote wolken van ijswerelden (Science Express, 12 augustus). Deze Trojanen bevinden zich in de baan van Neptunus, maar de ene groep beweegt voor de planeet uit terwijl de andere erachter aan komt. De ‘leidende’ groep was in de afgelopen jaren al ontdekt en nu hebben twee Amerikaanse astronomen het eerste exemplaar van de ‘achteropkomende’ groep gevonden. Al deze Trojanen zijn fossielen uit het prille begin van het zonnestelsel.

De Trojanen bevinden zich rond twee punten waar de aantrekkingskracht van de zon en Neptunus elkaar in evenwicht houden. Kleinere objecten hierin behouden daardoor een min of meer vaste positie ten opzichte van de (om de zon draaiende) planeet. Rond Neptunus liggen vijf van zulke punten. Drie ervan zijn echter instabiel, waardoor een object er op den duur uit weg drijft. De twee overige, L4 en L 5 geheten, zijn wel stabiel. Vanaf de zon gezien liggen zij op circa zestig graden aan weerszijden van de planeet.

De eerste Neptunus-Trojaan werd in 2001 ontdekt in het vooruitlopende L4-punt en daarna volgden er nog zes. Het L5-punt ligt momenteel echter in de richting van het melkwegcentrum, waar het krioelt van de sterren. Daarom selecteerden Scott Sheppard en Chadwick Trujillo eerst kleine gebiedjes rond het L5-punt die donker zijn doordat de sterren er achter stofwolken verscholen zitten. Alleen dáár werd toen gezocht naar eventuele lichtpunten die met Neptunus meebewegen. Zo vond men de eerste L5-Trojaan, die circa 100 kilometer groot is.

De astronomen schatten dat er in het hele L5-gebied zo’n 150 Trojanen zitten, wat binnen de onzekerheidsmarges vergelijkbaar is met het geschatte aantal in het L4-gebied. Dit suggereert dat de Trojanen in beide gebieden op dezelfde manier zijn ingevangen. Dat gebeurde kort na het ontstaan van het zonnestelsel, toen de banen van de reuzenplaneten nog veranderden en er af en toe een rondzwervend object in een evenwichtspunt belandde. De grote gasreus Jupiter wist 3.000 Trojanen te verschalken. Saturnus en Uranus zullen er door de storende invloed van hun buren slechts heel weinig hebben.