Pijpen met krul voor schaatsers

Deze zomer een korte rondgang langs kleine musea in Nederland. Deel 3: Museum Gouda, met pijpen met krul, vazen met lelies en altaarstukken.

IJzeren bouten om benen en armen mee te breken, spiesen waar een afgehakt hoofd op kan rusten, wafelijzers die diep in de huid kunnen schroeien. De dolcel is het kleinste vertrek in Museum GoudA, maar maakt grote indruk door de gruwelijke details over afgedwongen bekentenissen en de voltrekking van executies.

De dolcel van het Catharina Gasthuis is lang gebruikt voor de opvang van psychiatrische patiënten en zo’n vijfhonderd jaar geleden lagen hier arme sloebers en bejaarden te verpieteren op hun britsen. Later werd het een echt ziekenhuis, met professionele verpleegkundigen en artsen, dat in 1910 verhuisde naar een andere locatie.

Het museum heeft een grote collectie antieke meubels, serviezen en zilver dat verspreid in vertrekken op de verschillende verdiepingen is opgesteld. Je vraagt je soms af wat je eigenlijk aan het bekijken bent.

Dat is gelukkig wel duidelijk in de zaal met schilders van de Franse school van Barbizon, in 1964 geschonken door de Haagse kunstenaar en verzamelaar Paul Arntzenius (1883-1965). Hier hangen landschappen en portretten van schilders als François Daubigny, Odilon Redon, Georges Michel. Ook zijn er schilderijen van de Haagse school van Willem Tholen, Isaac Israels en Hendrik Weissenbruch. Beroemd zijn ook de 16de-eeuwse altaarstukken van Wouter Pietersz Crabeth II die het museum in bezit heeft.

Een grote collectie Goudse pijpen met mannenkoppen of bloemen of gewoon glad hangt in langgerekte vitrines. De meeste zijn recht, maar fascinerend zijn die met een krul. Die zouden omstreeks 1900 populair zijn onder toerschaatsers. Was je goed, dan bleef de pijp heel. Toen het economisch slecht ging met de pijpenindustrie, werden in Gouda plateelbakkerijen opgericht, zoals Plateelbakkerij Zuid-Holland, Goedewaagen, Regina en Flora. Museum GoudA beschikt over diverse mooie stukken in de collectie, vazen met zachtgekleurde lelies en andere bloemenpatronen uit de Art Deco periode.

Museum GoudA, Achter de Kerk 14, Gouda. Inl 0182-331 000 & www.museumgouda.nl