Monument voor een soepkip

Beroemde Fin viert verjaardag. Het gebeurt de jongste jaren nogal eens dat huishoudelijk gereedschap terug op aarde komt om zijn geboortedag te vieren. Het was nader bekeken zo goed van vorm en deed zo goed zijn werk dat het nooit van de markt had mogen verdwijnen en daarom terugkwam. In deze rubriek werd de wederopstanding gemeld van een Duitse pepermolen, een Zwitserse roomklopper en drie keer ging het over oude drukpannen. Snelkokers zoals een meer dan dertig jaar oud ontwerp, de Futura. Waar is die fantastische pan gebleven, vroegen lezers die er naar terug verlangden. De fabriek in India wilde wel een partij pannen maken voor Nederland, maar die moest dan in zijn geheel afgenomen worden. Een Utrechtse kookwinkel waagde het, bestelde een schip vol en kon een deel van de forse bestelling doorleveren aan kookwinkels in andere steden die hem nu ook verkopen. Kookwinkels doen wat aan weerkeer van werelderfgoed.

Zo ook een andere drukpan. Alle ouden van dagen in Frankrijk hadden er mee gekookt toen ze jong waren en vertellen er sterke verhalen over aan hun kleinkinderen. SEB, de Franse fabrikant, besloot de pan, vijftig jaar nadat hij werd geïntroduceerd, opnieuw te gaan maken en noemde hem l’Authentique. Het werd opnieuw een succes. In Frankrijk. Maar de Nederlandse importeur, Tefal in Veenendaal (Seb heet Tefal omdat die merknaam hier heerst), deed geen moeite voor het moois, de vraag er naar zou te gering zijn. Toen deden een paar kookwinkels het gezamenlijk zelf en zo voorkwamen ze dat wij verstoken bleven van een van de beste ontwerpen van kookgerei ooit.

Ook oud, altijd mooi gebleven, van de markt verdwenen door faillissement, herboren, is de pan van Le Pentole. Een Italiaanse pan met los te verkrijgen drukdeksel dat op alle pannen past zodat je zowel in kleine als grotere Pentoles snel kunt koken.

En weer is er een jarig. Vijftig jaar geleden werd in Finland een pan gemaakt naar ontwerp van Timo Sarpaneva. En gietijzeren pan met een los houten hengsel dat ook dient om het hete deksel van de pan te lichten. De pan werd beroemd, bekroond en tentoongesteld in musea. Sarpaneva, die na de pan niet nog iets veel beters wist te bedenken, werd van schrik designprofessor in Londen, Helsinki en Mexico.

Zijn pan werd in 1998 in Finland geëerd met afbeelding op een postzegel. Een goede gewoonte, zou vaker moeten, mooie spullen op een postzegel. Leerzaam ook.

In Nederland werd nog niet zo lang geleden op een postzegel een rookworst herdacht als toppunt van industrieel design.

De eerste pan van Sarpaneva had een inhoud van vier liter. Er kwam ook een versie met drie liter inhoud en die overleefde. Hij is nog altijd te koop. In Nederland voor ongeveer 200 euro. Veel geld voor een pan; goedkoop als kunstwerk en dat is het. Kunst die wat voor je doet tijdens het mooi wezen. Iittala in Finland, bekend om voorwerpen waar je niet in kunt koken en geen koekjes in bewaren kan, design derhalve, zet ook zijn naam op een paar pannen. De gietijzeren pan van Sarpaneva, is een iittala en omdat de pan 50 jaar oud is, laat iittala de vier liter versie opnieuw maken. Gelukkig, want daar kan een hele soepkip in. De drieliter is voor grootse kokerij te klein. Een soepkip heeft ruimte nodig.

Kleinigheid. De gebruiksaanwijzing bij de pan verzuimt uit te leggen hoe je er aardappelen mee afgiet. De oren staan omhoog. Vergt een iets andere aanpak.