Liesbeth List was een lastige dame

Ook in 1982 moest er tijdens de formatie worden bezuinigd, onder meer door ministeries samen te voegen. De informateur noemde de kabinetsopties naar zangeressen.

Belangrijk twistpunt voor de partijen die nu proberen een rechtse coalitie te vormen: bezuinigen. Ook in 1982 moest flink worden bezuinigd, nadat het financieringstekort onder het kabinet-Van Agt/Den Uyl/Terlouw was opgelopen tot boven de 10 procent. Hoewel de PvdA in 1982 de grootste partij was geworden, bleek al vrij snel dat een combinatie met die partij voor zowel het CDA als de VVD onbespreekbaar was. Het kortstondige vechtkabinet met Van Agt en Den Uyl had de samenwerking tussen het CDA en de PvdA besmet. En ook de VVD wilde niet met de PvdA regeren: met sociaal-democraten kun je niet bezuinigen.

CDA en VVD bereikten vervolgens vrij snel een akkoord over een bezuiniging van 30 miljard gulden, destijds zeker zo ingrijpend als de 18 miljard euro van nu. Er zijn meer overeenkomsten. Zoals de wens het aantal departementen te verkleinen. Dat leidde uiteindelijk tot het verdwijnen van het ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk (CRM) en het ministerie van Volksgezondheid en Milieuhygiëne. CRM werd omgevormd tot Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur, terwijl Milieu werd toegevoegd aan Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.

Zal het met het verdeling van de poppetjes ook zo gaan als in 1982? Uit een handgeschreven document dat Ed Nijpels, toen fractievoorzitter van de VVD, uit zijn archief tovert blijkt dat informateur Willem Scholten, een strenge protestantse geheelonthouder, de namen van zangeressen gebruikte voor de verdeling van ministeries. Zo gingen bij variant Willeke Alberti de departementen Economische Zaken en Sociale Zaken naar het CDA, bij Patricia Paay ging Economische Zaken juist naar de VVD. Zelf had Scholten een voorkeur voor Conny Vandenbos, met Defensie – lastig wegens de controverse over kruisraketten – voor het CDA. CDA-fractievoorzitter Lubbers was minder enthousiast en suggereerde om Hans van Mierlo (D66) als onafhankelijk minister van Defensie in het kabinet op te nemen. Het werd uiteindelijk CDA’er De Ruiter.

Conny Vandenbos, Anita Meyer, Martine Bijl en Liesbeth List bleken lastige dames, herinnert Nijpels zich. Bij hen had de VVD recht op een minister van Financiën, maar de VVD-kandidaat weigerde omdat de vergoeding lager zou zijn dan de alimentatie die hij zijn ex-vrouw betaalde.

Mocht de huidige informateur Opstelten geen affiniteit hebben met zangeressen, dan kan hij denken aan spelers van zijn favoriete voetbalclub. De definitieve verdeling van bewindslieden had Scholten namelijk de variant Eagles genoemd. Naar zijn lievelingsclub uit Deventer.

Huib Modderkolk

De (handgeschreven) documenten van de formatie in 1982 zijn in te zien via nrc.nl/binnenland