Ik kan je leren gedachten lezen

Lieven Gheysen is geen helderziende maar mentalist.

Met behulp van de vijf zintuigen ‘leest’ hij gedachten van anderen. Hij waarschuwt voor fake en bedrog.

Hij deelde flyers uit in Gent. Bal der Helderzienden! stond erop. Het ging een party zijn met een midnight séance en, zo zei de flyer, ‘geen verrassingen’. Om 22.00 uur zou het feest beginnen. Alle helderzienden waren van harte welkom. Het enige wat niet op de flyer stond, waren plaats en dag waarop het Bal zou plaatsvinden. Een ware helderziende komt daar immers zelf wel achter, dacht Gili.

Toen de helderzienden op de Facebook-pagina van het Bal mopperden dat ze zich met dit soort onzin toch niet bezig gingen houden, besloot Gili het gemakkelijker voor ze te maken. Het Bal zou de volgende week maandag worden gehouden, maakte hij bekend. Alleen de locatie bleef nog ongewis, maar hij beloofde elke nacht, van twaalf uur tot vijf over twaalf, aan zijn dode grootvader te denken en hem de locatie door te geven. Zo kon de grootvader de helderziende gasten wat op weg helpen.

Hij huurde een zaal. Een dj. Er was een vat bier. Maar er kwam niemand opdagen. „Als er ook maar één iemand was gekomen, was mijn broek afgezakt”, vertelt Gili op een terras in zijn woonplaats Gent. „Maar ik had het wel prachtig gevonden.”

Gili is de artiestennaam van Lieven Gheysen (47), een naam die zijn vader hem gaf toen hij als kleine jongen optrad met zijn goocheltrucs. Alle goochelaars hadden Italiaans klinkende namen in die tijd. En Lieven bekt niet zo goed, als je internationale pretenties hebt.

Hij werd ergotherapeut, maar de goochelaar in hem was sterker. Hij begon met de verdwijnende doekjes, hoge hoeden en ‘zwevende madams’ en probeerde het daarna ook als comedian.

Zes jaar geleden besloot hij zich meer te bekwamen in het mentalisme: het doen alsof je een zesde zintuig hebt, met behulp van je vijf zintuigen. Door te kijken, door te proeven en door te luisteren kan hij bijvoorbeeld ‘gedachten lezen’. Dan vraagt hij iemand uit het publiek te denken aan een cijfer, en achterhaalt het exacte getal door te letten op de lichaamstaal en stem van de persoon. In zijn nieuwe programma richt hij zich tegen „de charlatans” die zeggen dat ze paranormaal zijn, door te laten zien dat iedereen kan wat zij doen.

Sindsdien groeit zijn bekendheid snel. Afgelopen jaar trad hij voor twaalf miljoen kijkers op in de Franse tv-show Le plus grand cabaret du monde, in Vlaanderen trekt hij volle zalen. Komende zondag treedt Gili op op Lowlands.

Een mentalist kan lichaamstaal lezen. Heb je al een beeld van wie ik ben?

„Ja, maar dat doet iedereen denk ik. Ik ben er alleen iets gevoeliger voor als ik mij er goed op concentreer. Tijdens mijn shows doe ik dat, maar als ik de hele tijd zou proberen mensen te doorgronden, word ik gek. Mensen die mij niet kennen zeggen wel: oeh, die kijkt meteen recht in je ziel. Soms hebben ze schrik van mij, maar dat komt ook door mijn kop en mijn lange haar.”

Waarom heb je je bekwaamd in het mentalisme?

„Dat is geleidelijk gegaan. In mijn eerste eigen show had ik veel grote effecten. Een betonnen blok op mijn kop kapotslaan, die sfeer. In mijn tweede show ben ik een paar van die mentalistische dingen gaan doen. Dat oogstte veel succes. Ik ging me erin specialiseren omdat het spannender is. Je hebt altijd te maken met andere mensen die andere keuzes maken, in tegenstelling tot goocheltrucs. Als je een doekje wegtovert, dan is het weg, dat gaat steeds hetzelfde. Bij mentalisme kun je mensen proberen te lezen, maar je kunt nooit zeker zeggen dat het zal lukken.”

Dat maakt het spannend.

„Ik vind het vooral leuk om een draai te geven aan de werkelijkheid. Het publiek op het verkeerde been zetten, en dan laten zien hoe trucs werken. In mijn volgende programma wil ik meer doen met hypnose, waarbij het publiek niet als een varken knorrend over het podium hoeft te kruipen, maar juist ineens gedachten kan lezen. Dat ze plots meer blijken te kunnen dan ze dachten te kunnen.”

Dat klinkt alsof je ze wilt verheffen.

„Ik wil ze vooral de relativiteit van het mentalisme laten zien. En dan toch heel straffe dingen doen. In eerste instantie wil ik een goede show maken.”

Kun je mij leren gedachtenlezen?

„Ja, maar niet nu.”

Waarom niet?

„In mijn show laat ik iemand uit de zaal op het einde de gedachten van een ander lezen. Maar daar heb je wel de hele spanningsopbouw van de voorstelling voor nodig, dat gaat niet zo maar op het terras.”

Van wie leerde jij?

„Vroeger deden mentalisten alsof ze een soort supermensen waren. Kijk eens wat ik allemaal kan. Dat was saai. De Britse mentalist Derren Brown heeft mij de ogen geopend en mij de goesting gegeven om het zo aan te pakken als ik nu doe. Eerlijker. Hij was de eerste die ik kende die zei: I’m just another guy. Zo doe ik het ook. Ik ben niet anders dan jij.”

Je ging niet deze kant op omdat het paranormale nu heel populair is?

„Het was toeval dat een paar jaar nadat ik mentalist werd in Vlaanderen het programma Het Zesde Zintuig begon. Maar ik ben daar wel met veel plezier opgesprongen met het Bal der Helderzienden, omdat ik alle kandidaten meteen doorzag.”

Dat het nep was?

„Mensen zoeken toch allemaal naar de zin van waarom we hier zitten. Je kunt het zoeken in religie, new age, paranormaliteit. Ik doe dat ook wel, maar ik kom tot de spijtige vaststelling – door het feit dat ik al die technieken nu stilaan begin door te hebben – dat het allemaal niets is. Dat te vertellen zie ik als een soort maatschappelijke opdracht.”

Als waarschuwing?

„Eenderde van de Nederlanders gelooft dat Char echt is! Hoe is dat mogelijk? Zij doet niet eens moeite. Bij cold reading, een gesprekstechniek, is één van de methodes namen noemen, maar zij begint met létters. Als daar nu echt iemand staat uit gene zijde, waarom zegt hij dan niet gewoon meteen zijn naam? Maar nee: ‘Is het iemand met een C’?”

Je windt je erover op.

„Ja. Ik ben daar onder andere zo hartstochtelijk mee bezig door een ervaring die ik had toen ik als ergotherapeut stage liep in een psychiatrische kliniek. Daar zat een meisje van 19 jaar, compleet psychotisch. Op haar 15de had ze op de kermis bij een waarzegger gezeten. Die had haar gezegd dat ze zou overlijden in haar 18de levensjaar. Dat is gewoon misdadig.”

Wie zijn erger, de mensen die zelf denken dat ze paranormaal zijn, of de bewuste bedriegers?

„Het overgrote deel van mensen die een zesde zintuig claimen te hebben, zijn brave, warme mensen. Die vanuit het hart andere mensen willen helpen. Maar als ze denken dat ze dingen doorkrijgen van gene zijde of door de kaarten, dan gaan ze uitspraken doen die niet meer vrijblijvend zijn. Als ze dan nog een stap verder gaan...”

Zoals Jomanda?

„Voilà, telepathie bestaat, dat wilde ik net zeggen. Als ze mensen gaan genezen, dan wordt het een heel gevaarlijke situatie. En de meest verwerpelijke soort vind ik de mensen die wéten dat ze het niet zijn, en die er toch zwaar geld mee verdienen, ten koste van mensen die ten einde raad zijn.”

Kun jij zulke mensen helpen?

„Ik ben ooit aangesproken na een optreden in Nederland. Het was na een voorstelling waarin ik steeds zeg dat wat ik doe niet echt is. Toch komt ze naar mij toe en zegt: gisteravond is mijn schizofrene zoon weggelopen uit de instelling. Kun jij mij helpen? Had ik toen gezegd: ik kan het proberen, we gaan een sessie doen en dat kost zo en zo veel, dan had ze dat meteen gedaan. Ik zeg niet dat er geen zesde zintuig bestaat, of dat er geen contact met gene zijde kán zijn, ik zeg alleen dat alles wat ik tot nu toe gezien heb fake of bedrog was.”