'Het ergste geweld blijft onbeantwoord'

Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam wil relschoppers het leven in zijn stad onmogelijk maken. „Vijftig hooligans zitten we nu bijna dagelijks bovenop de huid.”

De burgemeester van Rotterdam bezocht de rampplek deze zomer opnieuw en bleef een nachtje slapen in de deelgemeente. Ahmed Aboutaleb (48): „Ik heb me vooral verdiept in het uitgaansleven van Hoek van Holland.”

Hij was zeven maanden burgemeester toen vorig jaar, zondag een jaar geleden, een jongen van 19 overleed. Relschoppers lieten een strandfeest in Hoek van Holland ontsporen, waarna agenten zich gedwongen zagen gericht te schieten. Na de veldslag reorganiseerde Aboutaleb het politiekorps en ambtelijke diensten. Hij stelde strenge eisen aan feesten en festivals. Hij liet notoire relschoppers dag en nacht schaduwen.

De nieuwe voetbalwet maakt het u per 1 september mogelijk relschoppers harder aan te pakken. Hoe gaat u die benutten?

„Ik ben teleurgesteld in de reikwijdte van de wet. Ik kan relschoppers voortaan verplichten zich te melden tijdens risicowedstrijden, en ik kan makkelijker gebieds- en groepsverboden opleggen. Maar het is niet de Engelse wetgeving. Als hooligans volgende week met Feyenoord meegaan naar Gent [voor een wedstrijd in het kader van de Europa League] kan ik niet zeggen: komt niets van in, lever je paspoort maar in. Verder staat de wet bol van de term ‘herhaaldelijk’. Overtredingen moeten ‘herhaaldelijk’ plaatsvinden, voordat wij in actie kunnen komen. Dat betreur ik.

„Juridisch gezien begrijp ik het wel, je moet mensen niet te snel hun bewegingsvrijheid ontnemen, eerst een dossier opbouwen. Maar ik kan het maatschappelijk niet uitleggen! Ik kan ook nog steeds onvoldoende tegen groepsgedrag optreden. Eerst moet ik precies weten welke individuen in een massa het spreekkoor begonnen. Het beeld is: hij doet niets. Nee, ik kán niets. Dat is het verhaal.”

Legt u zich daarbij neer?

„Er zal jurisprudentie moeten komen. Ik zal de komende tijd nadrukkelijk de grenzen opzoeken van wat wij op basis van die nieuwe wet wel en niet kunnen ondernemen.”

Houdt u uw hart vast voor de returnwedstrijd van Feyenoord, komende week in Gent?

„Nee, we zijn al geruime tijd in contact met de collega’s daar. België hanteert het systeem van administratief aanhouden: iedereen die zich in een Feyenoordshirt in het centrum ophoudt wordt opgepakt en voor maximaal 24 uur vastgehouden in de cel. Dat zou ik niet willen. Van dat systeem is vaak misbruik gemaakt. Daar wil ik mij verre van houden.”

U ging na de rellen uit van een groep van twee- tot driehonderd relschoppers die het strandfeest verstoorden. De rechter veroordeelde er 55. Een magere score?

„Nee, dat vind ik niet. Zeker niet gezien het beeldmateriaal waarmee de politie heeft moeten werken. Het was donker, er zijn veel onzuivere beelden. Bovendien zijn we nog niet klaar. We hebben er laatst weer een paar opgepakt. We gaan door om deze groep het bestaan in de stad onmogelijk te maken.”

De politie beschikt al jaren over circa tweehonderd dossiers van notoire relschoppers. Maar slechts enkele veroordeelden waren bekend. Wat zegt dat?

„Een nieuwe harde kern dient zich aan. In preventieve zin is die lastig aan te pakken. Zo’n vijftig hooligans zitten we nu bijna dagelijks bovenop de huid. Al hun bewegingen houden we in de gaten. Daar worden ze niet vrolijk van. Van de gevestigde namen weten we veel. Bij het Zomercarnaval hadden we signalen dat sommige lieden in beweging zouden komen. Daar zijn we vooraf even op bezoek geweest, zo van: pas op, bij het minste of geringste ga je onder de oksel.”

Grote evenementen nadien, zoals het nieuwjaarsfeest en de start van de Tour, verliepen probleemloos, maar vergden een grote politie-inzet. Voelt u zich gegijzeld door enkele kwaadwillenden?

„Nee, het aantal geweldsincidenten in de stad neemt af, maar de ernst van het geweld neemt toe, zowel in het openbaar vervoer als in het uitgaansleven. Jongens die aangesproken worden op zwartrijden en dan meteen in praktijk brengen wat ze een dag eerder in de sportschool hebben geleerd. Daar moet je nieuwe antwoorden op vinden. We hebben een snelle interventiemacht ingesteld, van ongeveer negentig politiemensen. We zijn de eerste gemeente in Nederland die agenten in burger laat meereizen op de bus, de tram en in de metro. Maar ik blijf zoeken naar het ultieme antwoord op het gruwelijkste geweld.”

Zijn met de maatregelen nieuwe incidenten als die in Hoek van Holland uitgesloten?

„Zoiets kun je niet uitsluiten, maar we hebben er veel van geleerd. Misschien heb ik na de strandrellen iets te snel laten weten dat Rotterdam geen ruimte meer biedt aan gratis dancefestivals. ‘Gratis’ kan leiden tot oncontroleerbare mensenmassa’s. Festivalorganisatoren zeggen nu dat mensen niet bereid zijn te betalen of pas op het laatste moment besluiten te gaan. Ze zien zich steeds vaker genoodzaakt een evenement af te gelasten. Maar bestuurders moeten zich niet laten leiden door commerciële belangen.

„Als eerste korps in Nederland hebben we een evenementencommissaris aangesteld, die evenementen grondig analyseert. Hij rangschikt ze al naar gelang het aantal bezoekers, de locatie en het publiek als een categorie A, B of C, waarbij C staat voor het hoogste risico. We hebben veel evenementen in de C-categorie; dan ben je dus snel door je politiecapaciteit heen. De stad zal de komende jaren keuzes moeten maken welke evenementen wel en welke niet georganiseerd kunnen worden.”

Heeft dat ook te maken met voorgenomen bezuinigingen bij de politie?

„Het politiekorps Rotterdam-Rijnmond zal het de komende jaren met minder mensen moeten doen – als de plannen van het demissionaire kabinet doorgaan. In onze regio zouden zo’n vijfhonderd arbeidsplaatsen kunnen verdwijnen. Ik wil dat de politie langskomt als burgers zich melden. En dat de recherche voldoende opsporingscapaciteit heeft. Dat telt. Ik hecht daarnaast aan het nieuwe, snelle interventieteam om het uitgaansgeweld in de stad te lijf te gaan. Dat is mij een doorn in het oog. Wat overblijft kan worden ingezet voor evenementen.”

U maakt van Rotterdam een ‘Meppel aan de Maas’, stelt GroenLinks.

„Dat slaat werkelijk nergens op! We hadden de start van de Tour de France. Als je alle toeschouwers op de bruggen bij elkaar optelt, overstijgt dat het inwonertal van Meppel. We hebben het Zomercarnaval gehad, festiviteiten rondom het WK voetbal, het North Sea Jazz Festival, de marathon, dit weekeinde de Bavaria City Racing. Waar past dat nou in Meppel?”

Morgen in Zomer &cetera: reportage vanuit Hoek van Holland