Alles hangt straks af van CDA-congres

Het CDA laat de achterban meebeslissen over de formatie-uitkomst. Maar komen er straks 1.000 of 10.000 man op het congres? En zijn er dissidenten?

Na het oprichtingscongres van het CDA, dertig jaar geleden, staat de partij voor misschien het belangrijkste partijcongres in haar historie. Maar hoe organiseer je dat als je niet weet hoeveel van de 67.000 leden komen? De opkomst zou wel eens ongekend hoog kunnen zijn.

Binnenkort mogen de partijleden zich voor het eerst uitspreken over een regeerakkoord. Als de formatie goed afloopt, moet er binnen een week een principiële vraag worden beantwoord: wel of niet in een kabinet stappen met de VVD dat gedoogsteun krijgt van de PVV.

Nee, op de De Kuip is nog geen optie genomen, lacht hoofd communicatie Michael Sijbom. Maar er zal natuurlijk een zaal gevonden worden waar alle leden die zich aanmelden in kunnen, zegt hij. „Normaal komen er ongeveer duizend leden naar onze congressen. Het is erg moeilijk te voorspellen hoeveel dat er nu zullen zijn.”

Op basis van de CDA-leden die zich tot nu toe hebben geroerd, lijkt er diepe verdeeldheid te bestaan en moet het partijbureau uitzien naar een grote zaal. Een manifest dat zich tegen samenwerking met de PVV uitspreekt werd door duizend actieve leden ondertekend. Diverse prominente leden roerden zich. Maar ook spraken veel leden hun steun uit voor de beslissing om te onderhandelen met de PVV.

Dat er grote onrust zou zijn, wordt gevoed door een bericht in dagblad Trouw. De fractie zou één dissident tellen met principiële bezwaren tegen de gedoogsamenwerking met de PVV. Hij zou een voorbehoud hebben gemaakt. Dan zou het kabinet al bij voorbaat geen Kamermeerderheid hebben van 76 zetels. Bronnen binnen het CDA ontkennen of nuanceren dat bericht. Een fractielid met principiële bezwaren had al kenbaar kunnen maken dat wat hem of haar betreft de onderhandelingen niet begonnen mochten worden. Fractieleider Verhagen zei vanmorgen dat de fractie unaniem ingestemd heeft met onderhandelingen. „De hele fractie heeft gezegd: we zullen het eindresultaat beoordelen. Dus we hebben allemaal een voorbehoud gemaakt.”

Er is wel „stevig gediscussieerd”, zegt een betrokkene. „Het staat zeker niet vast dat de hele fractie akkoord gaat.” Ook bij kandidaten die net buiten de Kamer bleven, leeft grote twijfel. En zij kunnen alsnog lid worden van de fractie als een deel van de huidige Kamerleden doorschuift naar het Kabinet.

Formeel hoeft de fractie de uitspraak van het formatiecongres niet te volgen. Parlementariërs moeten „zonder last of ruggespraak” kunnen handelen. Maar iedereen beseft dat de wens van het congres niet genegeerd kan worden. De aanwezige leden zullen waarschijnlijk met handopsteken stemmen. De provinciale afdelingen hebben volgens de statuten ongeveer tweehonderd extra stemmen. Aanvankelijk spraken bronnen in de partijtop de verwachting uit dat de CDA-achterban zoals gebruikelijk met grote meerderheid de partijlijn zal steunen. Maar daarover neemt de twijfel toe.