Een hondje uit stukjes landkaart

Deze zomer een korte rondgang langs kleine musea in Nederland. Deel 2 Museum Rijswijk dat in het teken staat van de Holland Papier Biënnale.

Tegen een crèmekleurige achtergrond hangt een groot rechthoekig zwart ‘vel’ dat is opgebouwd uit stukjes met pen getekend papier. Installatie I is gemaakt door de Oostenrijkse kunstenares Birgit Knoechel en het maakt onderdeel uit van de Holland Papier Biënnale 2010 in de ‘moderne’ zaal van Museum Rijswijk naast de nieuwe ingang.

Het hoofdgebouw is een statig herenhuis uit 1790 op de strandwal in het oude centrum, tegenover de Oude Kerk. Aan de achterzijde ligt een lommerrijke ommuurde tuin met zitjes. In dit huis woonde de dichter Hendrik Tollens van 1846 tot zijn dood in 1865.

De Tollenskamer is bereikbaar via de kelder waar Rijswijkse bodemvondsten worden getoond, zoals een lief stenen laat-middeleeuws meisjeskopje. In het vertrek is behalve het meubilair en de persoonlijke bezittingen van Tollens ook diens literaire werk te vinden. Aan de wand hangen portretten van de dichter, die tijdens zijn leven populair was, maar na opkomst van de Tachtigers in de vergetelheid raakte.

Het nieuwe gedeelte van Museum Rijswijk staat beurtelings in het teken van textiel- en papierkunst. Op de Holland Papier Biënnale 2010 die nog tot en met 12 september is te zien, wordt werk getoond van dertien binnen- en buitenlandse papierkunstenaars. De objecten en werken zijn soms figuratief, soms abstract, plat of driedimensionaal. Ook de technieken variëren. Etsen, schilderen, proppen, verfrommelen, verhitten, scheuren, snijden of knippen, alles is mogelijk.

Opvallend zijn de grote organisch gevormde objecten van Ton Zwerver. De soms amoebe-achtige beelden zijn gemaakt van verhitte plastic limonadeflessen onder een strakke gladde rood en blauw gekleurde huid.

Boukje Voet neemt een dik boek als basis en snijdt daar figuren, krullen en vormen uit die uitwaaieren over de basis van boekenkaft, geplaatst op een sokkel. Aan de wand hangt werk van Gertrud Hals, een rechthoekige wirwar van draden waartussen ringetjes van frisdrankblikjes hangen, pailletten, schelpjes en andere restmaterialen. Grappig zijn de realistische voorstellingen van Peter Clark, dieren van gescheurd papier, soms opgerold en verfrommeld. Zoals van de Jack Russell, bestaande uit oude rekeningen en stukjes landkaart, of die van een vliegende vis met een vliegtuig op zijn buik.

Conservator Arjen Kwakernaak vertelt dat het museum binnenkort gaat uitbreiden met een nieuwe vleugel. Het museum heeft de benodigde 2,6 miljoen euro grotendeels rond.

Gelukkig zal de mooie romantische tuin grotendeels gespaard blijven. „Het wordt een gebouw met twee verdiepingen die wel wat dieper de tuin in zal steken dan nu het geval is.” Maar: „Wat belangrijker is”, vertelt Kwakernaak opgetogen, „we krijgen ook een museumcafé en dan tellen we echt mee als museum.”