Waarom het CDA wil stoppen met formatie

1De PVV heeft zulke verderfelijke standpunten, dat een kabinet met het CDA daarin niet afhankelijk mag zijn van zo’n partij. Dat is het argument dat bijvoorbeeld oud-premier Dries van Agt huldigt. In zijn woorden: het kabinet komt aan beademingsapparatuur te liggen, waarvan Geert Wilders de knop bedient. Diens partij valt op „door het kwetsen van minderheden, zowel door de bruuske inhoud van haar voorstellen als door de honende taal waarin zij deze poneert”, zo schreef Van Agt maandag in de Volkskrant.

Dat VVD en CDA in een verklaring hebben vastgelegd dat ze het met hem oneens zijn over het karakteriseren van de islam als religie of als (politieke) ideologie, betekent dat Wilders de komende jaren zal blijven zeggen wat hij vindt. Daarmee zal hij aandacht blijven trekken, ook in het buitenland. Dat valt daar niet uit te leggen en is dus schadelijk voor het land.

2De tegengeluiden komen inmiddels van zo veel prominenten en van zo veel actieve CDA’ers, dat de partijtop de conclusie kan trekken dat een substantieel deel van de achterban niet achter de samenwerking staat. De partij kan zomaar scheuren.

Ook al zal op het formatiecongres blijken dat het een minderheid is, het kritische deel is wel het betrokken en trouwe deel. Zij staan voor de kiezers die juist nog wel op het CDA hebben gestemd. Het zijn de wat linksere protestanten, veelal lezers van dagblad Trouw, die al weleens hebben getwijfeld om op ChristenUnie of op GroenLinks te stemmen, maar de partij de afgelopen verkiezingen toch trouw zijn gebleven. Juist hún wens wordt nu niet gevolgd. De partijtop vindt het terughalen van de overlopers naar de PVV kennelijk belangrijker dan het vasthouden van deze trouwe, betrokken achterban. De ChristenUnie wrijft zich al in de handen.

3Die volgende verkiezingen zullen niet lang op zich laten wachten, als het CDA deze weg vervolgt. De coalitie met de VVD en een gedogende PVV wordt te instabiel. Geert Wilders zal de gemoederen bezig blijven houden. Dat hij de de uitnodiging accepteerde om naar het protest te gaan tegen de moskee op Ground Zero in New York is tekenend. Wilders kan de verleiding niet weerstaan om daar voor een groot internationaal publiek op te treden, daarbij het risico nemend dat hij Nederlandse belangen schaadt.

De ingrijpende maatregelen die de komende jaren nodig zijn, kan alleen alleen een stabiel meerderheidskabinet nemen, zoals CDA-lijsttrekker Balkenende zelf tijdens de verkiezingscampagne heeft gezegd. De rechtse coalitie heeft met dank aan de 24 zetels van de PVV steun van 76 zetels. Maar als er één PVV’er afhaakt, is die meerderheid weg.

4Het CDA draagt met de minderheidsvariant bij aan het grootmaken van de PVV. Nu heeft Geert Wilders nog geen goede mensen voor een kabinet. In de gedoogsituatie kan hij rustig en zonder het risico van conflicten in de Trêveszaal werken aan het opbouwen van zijn partij. En dan kan hij ook nog eens blijven zeggen wat hij vindt, terwijl CDA’ers gebonden zijn aan het regeerakkoord.