Migrant moet ouder, rijker en gek op Nederland zijn

De PVV lijkt kampioen streng migratiebeleid, maar de plannen van de VVD zijn niet minder ingrijpend. Migranten die tekortschieten in de opvoeding, zijn de kinderbijslag kwijt.

De formatie is in volle gang, maar één ding is al zeker: er zullen „harde afspraken over immigratie, integratie en asiel” worden gemaakt, als VVD, CDA en PVV het eens worden. Dat schreven de drie partijen voordat ze met elkaar het gebouw van de Eerste Kamer indoken en een radiostilte afkondigden. Hard, omdat PVV-leider Wilders op deze terreinen resultaten voor zijn kiezers wil boeken, en geen minderheidskabinet van VVD en CDA wil gedogen zonder garanties vooraf.

Maar het woord ‘hard’ is ook anders te lezen. Deze drie partijen hebben de ambitie het immigratie-, integratie- en asielbeleid strenger en restrictiever te maken dan ooit tevoren. Dat de PVV grote plannen heeft met immigranten, en dan vooral degenen die de islam aanhangen, mag bekend worden verondersteld. En wie denkt dat de VVD op het terrein van immigratie- en integratie een soort PVV-light is, vergist zich. Het is vooral de woordkeuze en de anti-islamitische invalshoek waarmee de PVV zich van de VVD onderscheidt. Maar het VVD-regime voor migranten is niet minder ingrijpend. Zoals een Kamerlid van de VVD zegt: „De PVV sluit alleen de grens voor moslims, wij voor álle kansarme immigranten.”

En het CDA? Uit het verkiezingsprogramma valt over de standpunten van de partij weinig concrete informatie te halen. Over het beheersen van de Nederlandse taal door immigranten schrijft de partij bijvoorbeeld alleen: „Waar zij dat nalaten kan dat niet zonder consequenties blijven.” Maar wie de partij de laatste jaren volgt, zal niet verwachten dat het CDA heel heftig tegenstribbelt als VVD en PVV hun ideeën tot beleid maken.

VVD en PVV zijn het vaak eens: beide willen dat nieuwe migranten zelf gaan betalen voor hun taal- en inburgeringscursussen. Examens blijven verplicht, en wie ze niet haalt, moet het land weer uit. Ook wil zowel VVD als PVV dat migranten pas na tien jaar recht krijgen op bijstand, en zelfs dan pas als ze goed Nederlands spreken. Beide willen ze manieren zoeken om onder Europese afspraken uit te komen die in hun ogen het verder sluiten van de Nederlandse grenzen beperken.

En de VVD gaat verder: de partij wil WW-uitkeringen baseren op daadwerkelijk betaalde premies. Ouders uit de „doelgroep” die niet „optimaal” meewerken aan intensivering van het onderwijs van hun kinderen – volgens de VVD nodig wegens „weinig taalvaardigheid, tekortschietende opvoeding, weinig discipline” – kunnen de kinderbijslag kwijtraken. Huwelijksmigranten zijn alleen welkom als ze „positief staan tegenover de Nederlandse samenleving”. Ze moeten 24 jaar of ouder zijn, en 120 procent van het minimumloon verdienen. Tegen deze maatregelen zal de PVV waarschijnlijk niet zijn.

Verschillen tussen PVV en de andere twee zijn er natuurlijk ook. „Bij de VVD staat niet je afkomst maar je toekomst centraal. Niet je geloof, maar je gedrag”, zo schrijft het VVD-programma voor. En CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen zei een maand geleden nog dat geen enkele onderhandeling ooit de grote verschillen in opvatting over de rechtsstaat tussen zijn partij en de PVV zou kunnen overbruggen. Afgaande op deze principes van de beide onderhandelingspartners zal de PVV ook veel dromen moeten laten varen. Zoals een verbod op nieuwe moskeeën en het sluiten van alle islamitische scholen. Geen kans maakt ook de volgende eis: „Geen hoofddoekjes in de zorg, het onderwijs, het gemeentehuis of waar dan ook bij de overheid, of bij welke gesubsidieerde organisatie dan ook.” Of deze: „Nederland uit de EU als Turkije erin komt. [...] Verbied de boerka en de Koran, belast hoofddoekjes. [...] Geen koranlessen. [...] Assimilatiecontracten. [...] Geen baan = geen plaats in Nederland. [...] Registratie van dubbele nationaliteiten.” Een immigratiestop uit islamitische landen, cruciaal voor de PVV, is onhaalbaar.

Wilders en zijn kiezers zullen dus nogal wat teleurstellingen moeten slikken. De vraag is hoe levensvatbaar het deel van de maatregelen is waar de onderhandelaars het wel over eens worden.

Een fijn idee vindt Loes Vellenga het niet, dat de PVV invloed krijgt op het asielbeleid. Zij is voorzitter van de Vereniging van asieladvocaten. „Maar ik ben er niet bang voor.” Europese regels maken veel van de ideeën van VVD en PVV onmogelijk, zegt ze. „Nederland zou daarvoor verdragen moeten opzeggen. Dan maak je jezelf als land volkomen belachelijk. Ik denk dat het wel losloopt.” Ook Igor Ivakic, interim-directeur van Vluchtelingenwerk, denkt niet dat het asielbeleid veel scherper kan worden. „Het begint nu te schuren. Als we verder gaan, dan zoeken we als Nederland de grenzen van internationale verdragen op. Dan worden we een paria in Europa.” Toch is hij „heel pessimistisch”. Hij vreest dat ook voor „echte vluchtelingen” in Nederland straks geen plaats meer is.

Maar ook al zou zo’n coalitie niet veel aan het overheidsbeleid kunnen doen, dat betekent niet dat er niets verandert.

Yusuf Altuntas, interim-voorzitter van het Contactorgaan Moslims en Overheid: „Concrete maatregelen vrees ik eigenlijk niet. Die druisen te veel in tegen de rechtsstaat. Ik vrees niet voor de vrijheid van religie. Ik vrees wel mijn gevoel van vrijheid te verliezen. Er is al een anti-moslimsfeer en dat zal toenemen. Wilders geeft af op de moslimgemeenschap en andere partijen zijn niet in staat hem van repliek te dienen. De partij van de normen en waarden, het CDA, gaat samenwerken met zo een normenloze partij.” Het imago van Nederland in het buitenland „wordt door Wilders om zeep geholpen”, zegt Altuntas. „Terwijl we juist bekendstaan als land dat gelijkheid hoog waardeert. Nu gaat er zo’n clown in de VS tegen de bouw van een moskee demonstreren. Terwijl hij in Nederland bezig is een coalitie te smeden. Waar zijn we mee bezig?” Advocaat Vellenga: „We zijn hartstikke intolerant geworden. Dat baart me wel zorgen.”

Eerdere artikelen over de standpunten van de rechtse coalitie verschenen op 11 (bezuinigingen) en 13 augustus (zorg).